Суманак яке аз таомҳои қадимтарин ва рамзии мардуми тоҷик ба ҳисоб меравад, ки асосан дар рӯзҳои ҷашни Наврӯз омода карда мешавад. Ин таоми миллӣ аз гандуми сабзкардашуда тайёр шуда, на танҳо арзиши фарҳангӣ дорад, балки аз нуқтаи назари тиббӣ низ барои саломатии инсон фоидаи зиёд дорад. Дар тибби муосир ва инчунин дар тибби анъанавӣ маҳсулоти аз гандуми сабзкардашуда ҳамчун манбаи табиии витаминҳо ва моддаҳои ғизоӣ арзёбӣ мегардад.

Асоси асосии суманак гандуми сабзкардашуда мебошад. Дар раванди сабзидани гандум дар таркиби он тағйироти биохимиявӣ ба амал меоянд. Дар ин марҳила миқдори витаминҳо, махсусан витаминҳои гурӯҳи В, витамини Е ва моддаҳои антиоксидантӣ зиёд мегардад. Ин моддаҳо барои фаъолияти дурусти системаи асаб, беҳтар шудани мубодилаи моддаҳо ва нигоҳ доштани саломатии умумии организм аҳамияти калон доранд.

Аз нуқтаи назари тиббӣ суманак дорои як қатор хусусиятҳои муфид мебошад. Пеш аз ҳама, он манбаи хуби энергия ба ҳисоб меравад. Карбогидратҳои табиӣ, ки дар таркиби гандуми сабзшуда мавҷуданд, ба организм нерӯи устувор медиҳанд ва фаъолияти ҷисмонӣ ва зеҳниро беҳтар месозанд. Аз ин рӯ, истифодаи суманак махсусан барои кӯдакон, донишҷӯён ва шахсоне, ки бо фаъолияти зеҳнӣ машғуланд, муфид мебошад.

Илова бар ин, суманак ба фаъолияти системаи ҳозима таъсири мусбат мерасонад. Нахҳои ғизоӣ (клетчатка), ки дар таркиби гандум мавҷуданд, кори рӯдаҳоро беҳтар намуда, ба пешгирии қабзият мусоидат мекунанд. Маҳсулоти аз гандуми сабзкардашуда инчунин ба ташаккули микрофлораи муътадили рӯдаҳо мусоидат мекунад, ки ин барои саломатии системаи иммунии инсон хеле муҳим аст.

Суманак инчунин дорои миқдори муайяни минералҳо, аз ҷумла оҳан, магний, фосфор ва калий мебошад. Оҳан барои ташаккули гемоглобин ва пешгирии камхунии норасоии оҳан аҳамияти калон дорад. Магний ва калий ба фаъолияти муътадили дилу рагҳо ва системаи асаб мусоидат мекунанд. Аз ин рӯ, истеъмоли мӯътадили суманак метавонад барои нигоҳ доштани саломатии дилу рагҳо низ муфид бошад.

Ҷиҳати муҳими дигари суманак мавҷудияти антиоксидантҳо мебошад. Антиоксидантҳо ҳуҷайраҳои организмро аз таъсири радикалҳои озод муҳофизат мекунанд ва ба суст гардидани равандҳои пиршавии организм мусоидат менамоянд. Ин моддаҳо инчунин метавонанд дар паст кардани хавфи баъзе бемориҳои музмин нақш дошта бошанд.

Дар баробари ин, бояд қайд кард, ки суманак маҳсулоти табиӣ буда, дар раванди тайёр кардани он одатан ягон моддаи сунъӣ истифода намешавад. Ин хусусият онро ҳамчун як ғизои солим ва экологӣ тоза муаррифӣ мекунад. Аммо истеъмоли он бояд мӯътадил бошад, зеро суманак дорои миқдори муайяни қандҳои табиӣ мебошад ва барои шахсони гирифтори баъзе бемориҳо, масалан диабети қанд, бояд бо эҳтиёт истифода шавад.

Ҳамин тавр, суманак на танҳо як таоми миллии марбут ба анъанаҳои мардумӣ мебошад, балки аз нуқтаи назари тиббӣ низ дорои арзиши баланди ғизоӣ ва саломатӣ мебошад. Истеъмоли мӯътадили он метавонад ба беҳтар гардидани мубодилаи моддаҳо, фаъолияти системаи ҳозима, тақвияти масуният ва нигоҳ доштани саломатии умумии инсон мусоидат намояд. Аз ин рӯ, суманакро метавон на танҳо ҳамчун рамзи ҷашни баҳорӣ, балки ҳамчун ғизои муфиди табиӣ барои саломатӣ арзёбӣ кард.

Азимова Ш.З. - ассистенти кафедраи бемориҳои кӯдаконаи №1 ба номи профессор Аминов Ҳ.Ҷ.