«Шаҳрвандони солим — бузургтарин дороии ҳар як кишвар мебошанд»

Уинстон Черчилл

Рӯзи ҷаҳонии саломатӣ ёдоварӣ мекунад, ки ғамхорӣ ба худ ва ба атрофиён бояд ба одати ҳаррӯза табдил ёбад. Нигоҳубини саломатӣ — ин сармоягузорӣ ба ояндаи хушбахтона аст.

Дар соли 2026 шиори асосии рӯзи ҷаҳонии саломатӣ чунин аст: «Якҷо ба сӯи саломатӣ. Якҷо бо илм», ки оғози як маъракаи солонаро медиҳад, ки ба ҳамкории илмӣ барои ҳифзи саломатии инсон, ҳайвонот, наботот ва сайёра бахшида шудааст. Ҳар сол консепсияи ин ҷашн тағйир меёбад, ки имкон медиҳад ба масъалаҳои муҳимтарин таваҷҷуҳ зоҳир гардад, аз ҷумла мубориза бо бемориҳо, таъсири муҳити зист, дастрасӣ ба хизматрасониҳои тиббӣ ва дигар масъалаҳо.

Рӯзи ҷаҳонии саломатӣ ҳамасола 7 апрел таҷлил мешавад ва барои ҳар шахсе, ки ба некӯаҳволӣ, ҷисми солим ва рӯҳи қавӣ аҳамият медиҳад, муҳим аст. Ин сана ба он вобаста аст, ки дар ҳамин рӯз соли 1948 Оинномаи Созмони умумиҷаҳонии тандурустӣ тасдиқ гардидааст. Аввалин маротиба ин рӯз соли 1950 ҷашн гирифта шуд ва баъдан ба анъана табдил ёфт.

Мавзӯи саломатӣ асрҳо боз диққати инсониятро ҷалб мекунад. Саломатӣ — арзишмандтарин чизест, ки мо дорем. Бе он ба даст овардани муваффақият дар таҳсил, кор ва ҳаёти шахсӣ ғайриимкон аст.

Дар ҷаҳони муосир ба саломатии инсон омилҳои зиёде таъсири манфӣ мерасонанд: мушкилоти экологӣ, стресс, ғизои нодуруст, камҳаракатӣ. Аз ин рӯ, хеле муҳим аст, ки нигоҳубини саломатӣ қисми ҷудонашавандаи ҳаёти ҳаррӯза гардад.

Мавзӯи саломатӣ асрҳо боз диққати инсониятро ҷалб мекунад. Саломатӣ — арзишмандтарин чизест, ки мо дорем. Бе он ба даст овардани муваффақият дар таҳсил, кор ва ҳаёти шахсӣ ғайриимкон аст.Дар ҷаҳони муосир ба саломатии инсон омилҳои зиёде таъсири манфӣ мерасонанд: мушкилоти экологӣ, стресс, ғизои нодуруст, камҳаракатӣ. Аз ин рӯ, хеле муҳим аст, ки нигоҳубини саломатӣ қисми ҷудонашавандаи ҳаёти ҳаррӯза гардад.Рӯзи ҷаҳонии саломатӣ — ёдоварии солона дар бораи аҳамияти нигоҳубини саломатии худ ва атрофиён мебошад. Бо гузашти ҳар даҳсола давомнокии умри инсон зиёд мешавад, ки ин ба рушди тиб, кашфиётҳои нав ва тарғиби тарзи ҳаёти солим вобаста аст.

Ҳар сол дар кишварҳои гуногун чорабиниҳои гуногун барои тарғиби тарзи ҳаёти солим ва таҳкими саломатии ҷомеа баргузор мешаванд. Яке аз анъанаҳои ҷолиб — гузаронидани чорабиниҳои варзишӣ мебошад: давҳои оммавӣ, веломарафонҳо, мусобиқаҳои даставӣ ва машғулиятҳо дар ҳавои кушод. Ин чорабиниҳо на танҳо фаъолияти ҷисмониро зиёд мекунанд, балки ҳисси ягонагӣ ва ҳавасмандиро низ тақвият медиҳанд. Ғайр аз ин, дар бисёр шаҳрҳо тахфифҳо ва дарсҳои амалӣ оид ба ғизои солим баргузор мегарданд. Омӯзишҳои кулинарӣ, ки дар онҳо тайёр кардани ғизои солим ва болаззат омӯзонда мешавад, маъмул гаштаанд. Диетологҳо ва ошпазони касбӣ асрори саломатиро тавассути ғизои дуруст меомӯзонанд. Ҳамчунин лексияҳо, семинарҳо ва намоишгоҳҳо баргузор мегарданд, ки дар онҳо мутахассисони соҳаи тиб, равоншиносӣ ва тарбияи ҷисмонӣ масъалаҳои муҳими саломатиро шарҳ медиҳанд.

Барои нигоҳ доштани сатҳи баланди саломатии ҷисмонӣ ва рӯҳӣ, риояи тавсияҳои оддӣ, вале самаранок муҳим аст. Созмони умумиҷаҳонии тандурустӣ як қатор принсипҳоро таҳия кардааст, ки ба ҳар як инсон барои беҳтар намудани сифати зиндагӣ ва таҳкими саломатӣ кумак мерасонанд

Фаъолияти ҷисмонӣ. Машқҳои мунтазам барои нигоҳ доштани ҳолати умумии бадан муҳиманд (роҳгардӣ, давидан, шиноварӣ, велосипедронӣ ё машқ дар толори варзишӣ).

Ғизои дуруст. Хӯрок бояд мутавозин бошад: мева, сабзавот, ғалладона, сафедаҳо ва равғанҳои муфидро дар бар гирад ва истеъмоли шакар, намак ва равғанҳои зиёдатӣ маҳдуд карда шавад.

Назорати вазн. Нигоҳ доштани вазни солим муҳим аст. Индекси вазни бадан бояд дар доираи 18,5–25 кг/м² бошад.

Даст кашидан аз одатҳои бад. Тамокукашӣ ва истеъмоли зиёди машрубот ба саломатӣ зарари ҷиддӣ мерасонанд.

Хоб ва истироҳат. Хоби босифат қисми муҳими некӯаҳволӣ аст (7–9 соат дар як шабонарӯз тавсия дода мешавад).

Саломатии равонӣ. Тафаккури мусбат, идоракунии стресс ва муносибатҳои солим ба ҳифзи саломатии равонӣ мусоидат мекунанд

Муоинаи тиббӣ. Муоинаи мунтазами тиббӣ барои ошкор ва табобати барвақтии бемориҳо заруранд.

Риояи гигиена. Шустани дастҳо, тоза нигоҳ доштани дандонҳо ва муҳити зист барои пешгирии бемориҳои сироятӣ муҳим аст.

Далелҳои ҷолиб дар бораи саломатӣ

·        Машқҳо саломатиро беҳтар мекунанд. Фаъолияти ҷисмонӣ истеҳсоли эндорфинҳоро («гормонҳои хушбахтӣ») зиёд мекунад.

·        Табассум — машқи мушакҳост. Он 17 мушаки рӯйро фаъол мекунад, ханда бошад боз ҳам бештар.

·        Мусиқӣ ҳамчун дору аст. Гӯш кардани мусиқӣ стрессро кам карда, рӯҳияро беҳтар мекунад.

·        Қомат аҳамият дорад. Он ба эътимод ба худ таъсир мерасонад.

·        Ҳаракат муҳим аст. Тарзи ҳаёти нишастагӣ ба бадан ва ҳатто ба фаъолияти мағз таъсири манфӣ мерасонад. Бояд ҳаракат кард ва инчунин сайругашт дар ҳавои тоза ва машқи ҷисмониро низ фаромуш набояд кард.

 

«Вақт ва саломатӣ — ду неъмати гаронбаҳо мебошанд, ки мо онҳоро танҳо баъд аз аз даст додан қадр мекунем» Дэнис Уэйтли

 

Кафедраи таълими асосҳои бемориҳои кӯдакона

---