Истиқлоли давлатӣ барои миллати тоҷик на танҳо оғози марҳилаи нави давлатсозӣ, балки давраи эҳёи неруҳои зеҳнӣ, илмӣ ва касбии ҷомеа ба шумор меравад. Дар зарфи 35 соли Истиқлоли давлатӣ соҳаҳои гуногуни ҳаёти кишвар ба марҳилаи сифатан нав ворид гардиданд. Таҳкими пояҳои давлатдорӣ, рушди маорифу илм, баланд бардоштани сатҳи хизматрасонии тиббӣ ва тарбияи кадрҳои баландихтисос аз самтҳои муҳимми сиёсати созандаи давлат ба ҳисоб мераванд. Дар ин раванди таърихӣ нақши олимону омӯзгорон, табибон ва зиёиёни кишвар, ки фаъолияти худро ба рушди илму маориф ва ҳифзи саломатии ҷомеа бахшидаанд, бағоят муҳим мебошад. Яке аз чунин чеҳраҳои шинохтаи илми тибби тоҷик доктори илмҳои тиб, профессор Қурбонов Саид Сафарович мебошад, ки беш аз панҷ даҳсола фаъолияти пурсамари худро ба тиб, илм, маориф ва тарбияи насли нави мутахассисон бахшидааст.

Профессор Саид Сафарович Қурбонов соли 1950 ба дунё омадааст. Ин марди донишманд фаъолияти касбии худро дар соҳаи тиб аз замоне оғоз намуд, ки низоми таҳсилоти тиббӣ ва илмии кишвар ба мутахассисони соҳибмаърифат, ҷӯянда ва дорои ҷаҳонбинии васеи илмӣ ниёз дошт. Ӯ соли 1974 факултети педиатрии Институти тиббии Тоҷикистон ба номи Абуалӣ ибни Сино, ки имрӯз Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абуалӣ ибни Сино ном дорад, хатм намуда, бо ихтисоси табиби кӯдакон ба фаъолияти касбӣ ворид гардид. Интихоби соҳаи тиб барои ӯ танҳо интихоби касб набуд, балки интихоби роҳи пурмасъулияти хизмат ба инсон, ҷомеа ва илми миллӣ буд.

Дар солҳои гуногуни фаъолияти худ Саид Сафарович ҳамчун ассистент, аспирант ва дотсенти кафедраи анатомияи одам фаъолият намуда, тадриҷан ҳамчун мутахассиси соҳибтаҷриба ва муҳаққиқи ҷӯянда ташаккул ёфт. Барои олим касби омӯзгорӣ ва фаъолияти илмӣ ҳамеша бо меҳнати пайваста, омӯзиши амиқи адабиёти илмӣ, мушоҳидаҳои дақиқ ва ҷустуҷӯи роҳҳои нави таҳқиқот алоқаманд аст. Профессор Қурбонов С. С. низ маҳз бо ҳамин сифатҳо тавонист роҳи илмии худро устуворона идома бахшида, дар соҳаи анатомия ва морфологияи инсон мақоми шоиста пайдо намояд.

Фаъолияти илмии профессор Саид Сафарович аз масъалаҳои муҳими сохтор ва фаъолияти узвҳои бадани инсон сарчашма мегирад. Мавзуи рисолаи номзадии ӯ «Маҷрои хунгарди дохилиузвии гурда мувофиқи меъёр ва ҳангоми перитонити таҷрибавӣ дар шароити водӣ ва баландкӯҳҳо» ба яке аз масъалаҳои муҳимми тибби назариявӣ ва таҷрибавӣ бахшида шуда буд. Хусусияти муҳими ин таҳқиқот дар он зоҳир мегардид, ки масъалаи гардиши хун дар гурда дар шароити гуногуни муҳити зист, аз ҷумла водӣ ва баландкӯҳ, мавриди омӯзиш қарор гирифтааст. Ин масъала барои Ҷумҳурии Тоҷикистон, ки дорои минтақаҳои гуногуни ҷуғрофӣ ва иқлимӣ мебошад, аҳамияти махсус дорад. Омӯзиши таъсири шароити баландкӯҳ ба фаъолияти узвҳои инсон яке аз самтҳои муҳими илмҳои тиббӣ ба ҳисоб меравад.

Таҳқиқоти илмии профессор Қурбонов С. С. дар ин самт нишон медиҳад, ки тибби муосир танҳо ба муолиҷаи беморӣ маҳдуд намешавад, балки бояд хусусиятҳои муҳити зист, шароити иқлимӣ, тағйироти физиологӣ ва морфологии организмро низ ба назар гирад. Ин муносибати илмӣ дар шароити Тоҷикистон, ки қисми зиёди ҳудуди онро минтақаҳои кӯҳӣ ташкил медиҳанд, аҳамияти махсус дорад. Аз ин рӯ, таҳқиқоти анҷомдодаи ӯ дар замони худ на танҳо барои рушди анатомияи таҷрибавӣ ва физиология, балки барои ташаккули самтҳои нави таҳқиқоти тиббӣ низ замина фароҳам овард.

Дар идомаи фаъолияти илмӣ профессор Саид Сафарович Қурбонов рисолаи доктории худро дар мавзуи «Тавсифи морфологии ғадудҳои бахши ректо-сигмоидӣ» ҳимоя намуд. Ин таҳқиқот ба омӯзиши амиқи хусусиятҳои морфологии узвҳои муҳими системаи ҳозима бахшида шуда, аз муҳаққиқ дониши васеъ, таҷрибаи илмӣ ва маҳорати баланди таҳлилӣ талаб мекард. Ҳимояи рисолаи докторӣ дар соли 2002 натиҷаи мантиқии фаъолияти чандинсолаи илмии ӯ буда, барои минбаъд ба сатҳи профессор расидани ӯ замина гузошт. Соли 2006 ба ӯ унвони илмии профессор дода шуд.

Роҳи илмии профессор Қурбонов С. С. бо фаъолияти омӯзгорӣ ва роҳбарии илмӣ пайванди ногусастанӣ дорад. Ӯ дар тӯли солҳои зиёд дар тарбияи мутахассисони соҳаи тиб саҳми назаррас гузоштааст. Барои омӯзгори муассисаи таҳсилоти олии тиббӣ донистани анатомия танҳо аз худ кардани маҷмӯи маълумотҳои назариявӣ нест. Омӯзгори ҳақиқӣ бояд тавонад робитаи сохтори узвро бо фаъолияти он, донишҳои назариявиро бо таҷрибаи клиникӣ ва омӯзиши анатомияро бо фаъолияти минбаъдаи табибӣ пайванд диҳад. Профессор Қурбонов С. С. дар фаъолияти педагогии худ ба ҳамин принсип такя намуда, дар тарбияи чандин насли донишҷӯён ва табибони оянда саҳм гузоштааст.

Маҳз таҷрибаи фаровони илмӣ ва педагогӣ ба ӯ имкон дод, ки дар вазифаҳои гуногуни роҳбарӣ низ фаъолияти самаранок дошта бошад. Солҳои 2003-2006 мудири кафедраи гистология ва солҳои 2006-2008 мудири кафедраи анатомияи одам буд. Дар ин вазифаҳо ӯ барои таҳкими заминаҳои таълимӣ, такмили раванди омӯзиш, рушди корҳои илмӣ-таҳқиқотӣ ва баланд бардоштани сатҳи касбии омӯзгорон саҳми арзанда гузошт. Кафедраҳои анатомия ва гистология дар низоми таҳсилоти тиббӣ мавқеи бунёдӣ доранд, зеро донишҳои асосии донишҷӯи тиб дар бораи сохтор ва ташаккули организми инсон маҳз аз ҳамин фанҳо оғоз меёбанд. Бинобар ин, роҳбарии чунин кафедраҳо масъулияти баланд ва таҷрибаи фаровонро талаб менамояд.

Фаъолияти профессор Қурбонов танҳо бо кафедраҳои илмӣ ва таълимӣ маҳдуд нашудааст. Ӯ аз соли 1994 муовини декани факултети муолиҷавӣ буд ва солҳои 1997-2005 вазифаи декани факултети фарматсевтиро ба уҳда дошт. Дар ин давраҳо ӯ дар ташкили раванди таълим, таҳкими интизоми таълимӣ, беҳтар намудани фаъолияти омӯзгорон ва фароҳам овардани шароити мусоид барои таҳсили донишҷӯён саҳми муҳим гузошт. Таҷрибаи роҳбарӣ дар факултетҳои гуногун ба ӯ имкон дод, ки масъалаҳои таҳсилоти тиббиро аз мавқеъҳои гуногун дарк намуда, дар рушди низоми омодасозии мутахассисони соҳа саҳми бештар гузорад.

Яке аз марҳилаҳои муҳими фаъолияти профессор Саид Сафарович Қурбонов ба фаъолияти ӯ дар вазифаи муовини якуми ректор оид ба корҳои таълимӣ вобаста мебошад. Солҳои 2005-2015 ӯ дар ин вазифаи масъулиятнок фаъолият намуда, дар ташкили раванди таълим ва рушди фаъолияти таълимӣ-методӣ дар муассисаи олии тиббии кишвар саҳми назаррас гузошт. Ин давра ба солҳои муҳими таҳкими низоми таҳсилоти олии касбӣ дар замони Истиқлоли давлатӣ рост меояд. Дар ин марҳила зарурати мутобиқ намудани таълими тиббӣ ба талаботи замони муосир, баланд бардоштани сифати таҳсил, такмили барномаҳои таълимӣ ва омодасозии мутахассисони рақобатпазир бештар эҳсос мегардид.

Фаъолияти профессор Қурбонов С. С. дар вазифаи муовини якуми ректор оид ба корҳои таълимӣ намунаи равшани он аст, ки як олими соҳаи тиб метавонад дар баробари корҳои илмӣ ва омӯзгорӣ дар идоракунии муассисаи бузурги таълимӣ низ саҳми муассир дошта бошад. Таҷрибаи бойи педагогӣ, дониши амиқи илмӣ ва дарки дурусти вазифаҳои стратегӣ ба ӯ имкон дод, ки дар пешбурди сиёсати таълимии донишгоҳ нақши муҳим дошта бошад.

Имрӯз низ профессор Қурбонов С. С. фаъолияти илмӣ ва омӯзгории худро дар кафедраи анатомияи одам ба номи профессор Я. А. Раҳимов идома медиҳад. Фаъолияти имрӯзаи ӯ дар кафедра барои ҳамкорон ва насли ҷавони омӯзгорону муҳаққиқон аҳамияти махсус дорад. Зеро таҷрибаи чандинсолаи илмӣ, дониши амиқи анатомияи инсон ва мактаби бузурги педагогии профессор барои рушди минбаъдаи кафедра сармояи гаронбаҳо мебошад.

Кафедраи анатомияи одам ба номи профессор Я. А. Раҳимов дар низоми таълими тиббӣ яке аз кафедраҳои бунёдӣ ба ҳисоб меравад. Донишҷӯёни факултетҳои гуногун маҳз дар ин кафедра донишҳои аввалияи илмиро оид ба сохтор ва ташаккули организми инсон аз худ мекунанд. Ҳузури чунин олими соҳибтаҷриба, ки солҳои зиёд дар соҳаҳои гуногуни илми тиб, таълим ва роҳбарӣ фаъолият кардааст, барои нигоҳ доштани анъанаҳои илмӣ ва рушди мактаби анатомии тоҷик аҳамияти муҳим дорад.

Профессор Қурбонов С. С. имрӯз ҳам дар раванди таълим, машваратҳои илмӣ, корҳои методӣ ва роҳнамоии муҳаққиқони ҷавон фаъолона саҳм мегузорад. Барои ӯ омӯзгорӣ танҳо вазифаи хизматӣ нест, балки рисолати маънавӣ ва илмӣ мебошад. Ӯ дар муносибат ба донишҷӯён, аспирантон ва муҳаққиқони ҷавон ба интизоми илмӣ, дақиқии дониш, масъулиятшиносӣ ва меҳнати пайваста аҳамияти хос медиҳад. Зери роҳбарии ӯ як қатор рисолаҳои номзадӣ ва докторӣ ҳимоя шудаанд. Ин худ гувоҳи он аст, ки фаъолияти профессор Қурбонов С. С. на танҳо ба натиҷаҳои шахсии илмӣ, балки ба ташаккули мактаби илмӣ ва тарбияи пайравон низ равона гардидааст.

Мероси илмии профессор Саид Сафарович Қурбонов хеле ғанӣ мебошад. Ӯ муаллифи зиёда аз 250 таълифи илмӣ ва таълимӣ буда, дар рушди илми тиб, такмили таълими анатомия ва морфологияи инсон саҳми назаррас гузоштааст. Ҳар як таълифи илмӣ барои муҳаққиқ натиҷаи ҷустуҷӯ, таҳлил ва меҳнати зиёд мебошад. Дар маҷмӯъ, осори илмӣ ва таълимии профессор як қисми муҳими фаъолияти чандинсолаи ӯро ташкил дода, барои донишҷӯён, омӯзгорон, муҳаққиқон ва мутахассисони соҳаи тиб аҳамияти назариявӣ ва амалӣ дорад.

Хизматҳои профессор Қурбонов дар соҳаи тандурустӣ ва маориф бо як қатор унвонҳо ва мукофотҳои давлатӣ ва ҷамъиятӣ қадрдонӣ шудаанд. Соли 1996 ба ӯ унвони «Аълочии тандурустии Тоҷикистон» ва соли 2010 унвони «Аълочии маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон» дода шудааст. Ӯ ҳамчунин бо ордени «Шараф» дараҷаи II ва ордени «Сино» сарфароз гардидааст. Ин мукофотҳо дар баробари қадрдонии фаъолияти шахсии олим, бозгӯи эътирофи хизматҳои ӯ дар рушди илми тиб, маорифи тиббӣ ва тарбияи кадрҳои баландихтисос мебошанд.

Мақоми илмӣ ва касбии профессор Қурбонов С. С. берун аз Тоҷикистон низ эътироф гардидааст. Ӯ профессори фахрии Донишгоҳи давлатии тиббии Қарағандаи Ҷумҳурии Қазоқистон, профессори фахрии Донишкадаи давлатии тиббии Бухоро, узви вобастаи Академияи илмҳои табиатшиносии Федератсияи Русия ва Ходими хизматнишондодаи илм ва техникаи Академияи иҷтимоии Федератсияи Русия мебошад. Ин эътирофҳо нишон медиҳанд, ки фаъолияти илмӣ ва педагогии ӯ дар доираи муассисаи алоҳида маҳдуд нашуда, ба фазои васеи ҳамкориҳои илмӣ ва таълимии байналмилалӣ пайванд дорад.

Саҳми профессор Саид Сафарович Қурбоновро дар рушди тибби тоҷик дар заминаи таърихи Истиқлоли давлатӣ метавон ба таври махсус арзёбӣ намуд. Истиқлол ба ҷомеаи Тоҷикистон имконият фароҳам овард, ки неруи илмии миллӣ бештар рушд ёбад, муассисаҳои таълимӣ ва илмӣ таҳким пайдо кунанд ва барои тарбияи кадрҳои баландихтисос шароити нав фароҳам оварда шавад. Дар ин раванд олимоне чун профессор Қурбонов С. С., ки фаъолияти асосии худро ба рушди илми миллӣ ва омодасозии мутахассисони ҷавон бахшидаанд, нақши калидӣ доранд.

35 соли Истиқлоли давлатӣ барои Тоҷикистон давраи бунёдкорӣ ва таҳкими заминаҳои давлатдорӣ мебошад. Дар ин давра соҳаи тандурустӣ низ ба марҳилаи нави рушд ворид гардид. Сохтмони муассисаҳои нави тиббӣ, таҷдиди заминаҳои моддию техникӣ, рушди таҳсилоти тиббӣ, зиёд шудани таваҷҷуҳ ба илм ва омодасозии кадрҳои баландихтисос аз дастовардҳои муҳими ин давра мебошанд. Аммо ҳар як пешрафти воқеӣ дар соҳаи тиб ба инсон, ба табиб, ба омӯзгор ва ба олим такя мекунад. Бе шахсиятҳои илмӣ ва касбӣ, ки таҷрибаи худро ба насли нав мегузаронанд, рушди устувори соҳа имконнопазир аст.

Профессор Қурбонов С. С. яке аз намояндагони ҳамон насли олимонест, ки солҳои тӯлонӣ дар шароити гуногуни таърихӣ ва иҷтимоӣ фаъолияти худро идома дода, дар даврони Истиқлол низ ба рушди илми миллӣ хизмат кардааст. Агар фаъолияти ӯро ба таври маҷмӯӣ арзёбӣ намоем, мебинем, ки дар зиндагии касбии ӯ се самти асосӣ бо ҳам пайвастаанд: илм, маориф ва тарбияи кадрҳо. Ӯ ҳамчун муҳаққиқ масъалаҳои муҳими морфология ва анатомияи инсонро таҳқиқ намуд, ҳамчун омӯзгор ба чандин насли донишҷӯён дониш дод ва ҳамчун роҳбар дар рушди фаъолияти таълимии муассисаи олии тиббӣ саҳм гузошт.

Имрӯз, дар остонаи 35-солагии Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон, зиндагӣ ва фаъолияти чунин олимон аҳамияти махсус касб мекунад. Зеро истиқлол танҳо дастоварди сиёсӣ ва ҳуқуқии давлат нест. Истиқлол инчунин мактаби бузурги созандагӣ, рушди илм, ҳифзи арзишҳои миллӣ ва тарбияи кадрҳои соҳибмаърифат мебошад. Фаъолияти беш аз панҷоҳсолаи профессор Саид Сафарович Қурбонов намунаи равшани садоқат ба касб, илм ва маориф аст.

Дар кафедраи анатомияи одам ба номи профессор Я. А. Раҳимов, ки имрӯз профессор Қурбонов С. С. дар он фаъолият дорад, таҷрибаи ӯ ҳамчун як ганҷи илмӣ ва педагогӣ арзишманд мебошад. Ҳар як дарси ӯ, ҳар як машварати илмӣ ва ҳар як мулоқот бо муҳаққиқони ҷавон метавонад барои насли нави табибон сабақи муҳим бошад. Чунки таҷрибаи зиндагии илмӣ ва касбии олимон танҳо дар китобҳо маҳдуд намешавад; он дар муносибат ба касб, дар тарзи фикрронӣ, дар муносибати масъулиятнок ба дониш ва дар омодагӣ ба хизмат ба ҷомеа таҷассум меёбад.

Профессор Саид Сафарович Қурбонов аз зумраи олимоне мебошад, ки номи худро дар таърихи илми тибби тоҷик бо меҳнати пайваста, фаъолияти илмӣ, таълимӣ ва роҳбарӣ сабт намудаанд. Зиёда аз 250 таълифоти илмӣ ва таълимӣ, омодасозии муҳаққиқони ҷавон, роҳбарии кафедраҳо ва факултетҳо, фаъолияти чандинсолаи роҳбарикунандаи таълимӣ, эътирофи хизматҳо дар дохил ва хориҷи кишвар ва фаъолияти имрӯзаи ӯ дар кафедраи анатомияи одам ба номи профессор Я. А. Раҳимов ҳамаи ин ҷузъҳои як роҳи бузурги касбӣ ва илмӣ мебошанд.

35-солагии Истиқлоли давлатӣ барои ҳар як шаҳрванди Тоҷикистон фурсати арзёбии роҳи тайшуда ва эҳтиром ба шахсиятҳое мебошад, ки дар бунёди ҷомеаи муосири кишвар саҳм гузоштаанд. Профессор Қурбонов Саид Сафарович низ ба ҳамин гуна чеҳраҳои илмӣ ва таълимӣ дохил мешавад. Ҳаёти ӯ намунаи он аст, ки садоқат ба илм, меҳнати ҳалол, такмили пайвастаи дониш ва тарбияи насли нав метавонад ба як умри пурбаракат мазмуну арзиши бузурги миллӣ бахшад.

Имрӯз, дар шароите ки Тоҷикистон бо роҳбарии Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба рушди илму маориф ва тандурустӣ таваҷҷуҳи пайваста зоҳир менамояд, саҳми олимони соҳибтаҷриба дар омодасозии кадрҳои баландихтисос боз ҳам муҳимтар мегардад. Таҷрибаи профессор Қурбонов С. С. нишон медиҳад, ки рушди илми тиб ва маорифи тиббӣ пеш аз ҳама ба инсонҳои донишманд, масъулиятшинос ва ба касби худ содиқ такя мекунад.

Номи профессор Саид Сафарович Қурбонов дар саҳифаҳои таърихи илми тибби тоҷик ҳамчун номи як табиби кӯдакон, муҳаққиқи соҳаи анатомия ва морфология, доктори илмҳои тиб, профессор, омӯзгори соҳибтаҷриба ва роҳбари муассисаи таълимӣ боқӣ хоҳад монд. Фаъолияти ӯ, ки аз солҳои аввали фаъолияти касбӣ то имрӯз бо илму маориф ва тандурустӣ пайвастааст, намунаи арзандаи хизмат ба ҷомеа ва Ватан мебошад. Дар остонаи ҷашни 35-солагии Истиқлоли давлатӣ арҷ гузоштан ба чунин олимон арҷ гузоштан ба илми миллӣ, маорифи тиббӣ ва он насли соҳибтаҷрибаест, ки дар рушди Тоҷикистон саҳми созанда гузоштааст. Ба устоди гиромӣ саломатии бардавом ва саодати рӯзгорро таманно менамоем.

ШУЪБАИ ИТТИЛООТ ВА РОБИТА БО ҶОМЕА