Дар таърихи илми тиб ва ҷарроҳии кӯдаконаи Тоҷикистон номи олимону табибоне сабт гардидааст, ки бо фаъолияти пурсамар, ҷустуҷӯҳои илмӣ ва хизматҳои содиқонаашон барои рушди соҳаи тандурустии кишвар саҳми арзанда гузоштаанд. Яке аз чунин шахсиятҳои барҷаста доктори илмҳои тиб, профессор, ҷарроҳи маъруфи кӯдакон Султонов Шералӣ Раҳмонович мебошад. Ӯ аз зумраи олимоне буд, ки зиндагии худро пурра ба ҳифзи саломатии кӯдакон, тарбияи мутахассисони баландихтисос ва рушди ҷарроҳии кӯдакона бахшидааст. Агар умр вафо мекард, моҳи апрели соли 2026 ба синни мубораки 57 мерасид. Мутаассифона, марги нобаҳангоми ӯ дар соли 2020 ҷомеаи илмӣ, ҳамкорон, шогирдон ва тамоми соҳаи тандурустии Тоҷикистонро ба андӯҳи гарон нишонд. Даргузашти бармаҳали ӯ талафоти бузурге барои ҷарроҳии кӯдаконаи кишвар гардид ва саҳифаи пурифтихори тибби тоҷик аз яке аз чеҳраҳои дурахшони худ маҳрум шуд.

Султонов Шералӣ Раҳмонович соли 1969 ба дунё омада, аз овони ҷавонӣ ба омӯзиши илм ва касби пуршарафи табибӣ таваҷҷуҳи хос зоҳир намуд. Пас аз хатми муассисаи таҳсилоти миёна ба Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абуалӣ ибни Сино дохил гардида, соли 1996 онро бо муваффақият хатм намуд. Солҳои донишҷӯӣ бо маҳорати баланд, қобилияти илмӣ ва шавқу рағбати зиёд ба омӯзиши фанҳои ҷарроҳӣ миёни устодону ҳамсабақон шинохта шуда буд. Маҳз дар ҳамин давра муҳаббати ӯ ба ҷарроҳии кӯдакона шакл гирифта, роҳи минбаъдаи фаъолияти касбии худро бо ҳамин самти бисёр масъулиятнок пайваст намуд.

Фаъолияти меҳнатии ӯ аз соли 1997 ҳамчун ҷарроҳи кӯдаконаи шуъбаи уфунат оғоз гардид. Дар ин вазифа то соли 2000 фаъолият намуда, худро ҳамчун мутахассиси соҳибтаҷриба, ташаббускор ва дорои маҳорати баланди амалӣ муаррифӣ кард. Ҳамкорон аз рӯзҳои нахуст дар ӯ масъулиятшиносӣ, фарҳанги баланди касбӣ ва муносибати самимӣ бо беморонро мушоҳида мекарданд. Барои ҳар як кӯдак ӯ на танҳо табиб, балки шахси дилсӯз ва ғамхор буд. Муносибати инсонпарваронааш бо беморон ва волидони онҳо боиси эҳтироми ҳамагон гардида буд.

Аз соли 2000 то соли 2007 мудири шуъбаи ҷарроҳии таъҷилии кӯдакон таъин гардид. Дар ин давра ӯ ҷиҳати такмил додани хизматрасонии ҷарроҳии таъҷилӣ, ҷорӣ намудани усулҳои нави ташхису муолиҷа ва баланд бардоштани сатҳи касбии табибони ҷавон корҳои назаррасро анҷом дод. Зери роҳбарии ӯ дар шуъба технологияҳои нави ҷарроҳӣ татбиқ гардида, сифати расонидани ёрии тиббӣ ба кӯдакон ба маротиб беҳтар гардид.

Солҳои 2007-2010 ӯ вазифаи мудири шуъбаи ҷарроҳии узвҳои қафаси сина ва шиками кӯдакони Маркази миллии тиббии Тоҷикистонро ба уҳда дошт. Дар ин марказ амалиёти мураккаби ҷарроҳӣ бо истифода аз дастовардҳои муосири илми тиб гузаронида мешуданд ва профессор Султонов Ш. Р.  яке аз ташаббускорони асосии ворид намудани усулҳои пешрафтаи табобат ба ҳисоб мерафт. Ӯ ҳамеша кӯшиш мекард, ки таҷрибаи ҷаҳонии ҷарроҳии кӯдакон дар фаъолияти ҳаррӯзаи табибони тоҷик татбиқ гардад. Бо ибтикори ӯ усулҳои муосири табобати бемориҳои вазнини кӯдакон васеъ истифода шуда, нишондиҳандаҳои натиҷаҳои ҷарроҳӣ беҳтар гардиданд.

Аз соли 2010 то охири умри худ мудири кафедраи ҷарроҳии кӯдаконаи Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абуалӣ ибни Сино буд. Ин давра яке аз марҳилаҳои муҳимтарини фаъолияти илмӣ ва омӯзгории ӯ маҳсуб мешавад. Ӯ дар кафедра муҳити созандаи илмиро ташкил намуда, ба омодасозии табибони ҷавон, ординаторон, магистрантон ва муҳаққиқон таваҷҷуҳи махсус зоҳир мекард. Лексияҳои профессор Султонов Ш. Р. бо муҳтавои илмӣ, таҷрибаи ғании амалӣ ва услуби ҷолиби баён фарқ мекарданд. Ӯ донишҷӯёнро танҳо ба азбар кардани дониш маҳдуд намесохт, балки онҳоро ба андешаи илмӣ, таҳлил, мустақилият ва масъулияти касбӣ тарбия менамуд.

Самти асосии фаъолияти илмии ӯ ба масъалаҳои мубрами ҷарроҳии кӯдакона, бахусус бемориҳои устухон ва илтиҳобии кӯдакон бахшида шуда буд. Рисолаи номзадии илмии худро дар мавзӯи «Усулҳои табобати кистаҳои устухон дар кӯдакон» ҳимоя намуда, роҳҳои нави ҷарроҳӣ ва табобати ин бемории мураккабро пешниҳод кард. Баъдан дар мавзӯи «Ташхиси болинӣ ва муолиҷаи остеомиелити хунзоди музмин дар кӯдакон» рисолаи доктории худро бомуваффақият ҳимоя намуд. Ин пажӯҳиш яке аз корҳои арзишманди илмии соҳаи ҷарроҳии кӯдакона ба шумор рафта, дар он усулҳои такмилёфтаи ташхис ва табобати остеомиелити музмин пешниҳод гардидаанд, ки имрӯз низ аҳамияти амалии худро нигоҳ доштаанд.

Профессор Султонов Ш. Р. дар баробари фаъолияти табобатӣ ва омӯзгорӣ, ҳамчун муҳаққиқи сермаҳсул низ шинохта мешуд. Ӯ муаллифи зиёда аз 200 мақолаи илмӣ буда, натиҷаҳои тадқиқоти худро дар маҷаллаҳои бонуфузи ватанӣ ва хориҷӣ нашр намудааст. Инчунин муаллифи ду монография, ду китоби дарсӣ, зиёда аз бист дастури таълимию методӣ, даҳ ихтироъ ва ҳаждаҳ пешниҳоди навоварона мебошад. Осори илмии ӯ имрӯз низ барои донишҷӯён, табибон ва муҳаққиқон ҳамчун сарчашмаи арзишманди илмӣ хизмат мекунанд.

Фаъолияти илмии ӯ танҳо бо корҳои дохили кишвар маҳдуд намешуд. Вай пайваста барои такмили дониш ва азхуд намудани таҷрибаи пешрафтаи ҷаҳонӣ дар муассисаҳои бонуфузи Австрия, Федератсияи Русия ва Ҷумҳурии Қазоқистон курсҳои такмили ихтисосро гузаштааст. Таҷрибаи дар ин кишварҳо бадастовардаашро дар фаъолияти амалӣ ва таълимии худ васеъ истифода мебурд. Бо ҳамин роҳ ӯ барои ворид намудани технологияҳои муосири ҷарроҳии кӯдакона ба Тоҷикистон саҳми назаррас гузошт.

Профессор Султонов Ш. Р. иштирокчии фаъоли форумҳои сеюм ва чоруми байналмилалӣ таҳти унвони «Дастовардҳои муосири ҷарроҳӣ» буда, дар онҳо бо маърӯзаҳои илмӣ баромад намуда, таҷрибаи олимони тоҷикро дар сатҳи байналмилалӣ муаррифӣ кардааст. Ӯ ҳамчунин узви фаъоли ҷамъияти ҷарроҳон, беҳисгарон ва эҳёгарони кӯдакони Ҷумҳурии Тоҷикистон буд ва дар таҳияи барномаҳои илмӣ, конфронсҳо ва семинарҳои соҳавӣ саҳми фаъол дошт.

Хизматҳои арзишманди профессор Султонов Ш. Р. аз ҷониби давлат низ сазовори қадрдонӣ гардидаанд. Ӯ бо нишони «Аълочии тандурустӣ ва ҳифзи иҷтимоии аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон» сарфароз гардида, инчунин бо ордени «Шараф» дараҷаи II мукофотонида шудааст. Ин мукофотҳо нишонаи эътирофи саҳми арзишманди ӯ дар рушди соҳаи тандурустӣ ва илми тиб мебошанд.

Шахсияти профессор Султонов Ш. Р. танҳо бо дастовардҳои илмӣ маҳдуд намешуд. Ӯ инсони хоксор, ботамкин, поквиҷдон, масъулиятшинос ва дорои ахлоқи баланди инсонӣ буд. Ҳамкорон ӯро ҳамчун роҳбари одил, устоди ғамхор ва шахси ҳамеша омодаи кумак ба ёд меоранд. Барои шогирдонаш ӯ намунаи ҳақиқии табиби донишманд, муҳаққиқи соҳибмактаб ва инсони наҷиб буд. Бисёр шогирдони ӯ имрӯз дар муассисаҳои гуногуни тандурустии кишвар фаъолият намуда, роҳи устоди худро идома медиҳанд.

Имрӯз, ҳарчанд профессор Султонов Шералӣ Раҳмонович миёни мо нест, мероси гаронбаҳои илмӣ, мактаби ҷарроҳии таъсисдода, осори таълимӣ ва ҳазорон кӯдаке, ки бо талошҳои ӯ саломатии худро барқарор намудаанд, номи ӯро зинда нигоҳ медоранд. Ёди ӯ дар қалби шогирдон, ҳамкасбон ва ҷомеаи тиббии Тоҷикистон ҳамеша бо эҳтиром ва сипос боқӣ хоҳад монд. Зиндагии кӯтоҳ, вале пурбаракати ӯ намунаи хизмат ба илм, Ватан ва инсон буд. Номи профессор Султонов Шералӣ Раҳмонович ҳамчун яке аз чеҳраҳои барҷастаи ҷарроҳии кӯдакона ва илми тибби тоҷик дар таърихи тандурустии миллӣ бо ҳарфҳои заррин сабт гардидааст ва мероси ӯ барои наслҳои ояндаи табибон ҳамчун чароғи роҳнамо хизмат хоҳад кард.