Дар таърихи рушди илми тибби тоҷик номи олимону табибоне бо ҳарфҳои заррин сабт шудааст, ки фаъолияти пурмаҳсули хешро ба ҳифзи саломатии инсон, пешрафти илми тиб ва омода намудани мутахассисони баландихтисос бахшидаанд. Дар ин миён шахсиятҳое ҳастанд, ки роҳи касбии онҳо танҳо бо табобати беморон маҳдуд нашуда, ба таҳқиқоти илмӣ, ҷорӣ намудани усулҳои нави ташхису табобат, тарбияи насли ҷавони табибон ва рушди соҳа пайванди ногусастанӣ дорад. Яке аз чунин чеҳраҳои маъруфи ҷарроҳии тоҷик доктори илмҳои тиб, профессор, дорандаи Ҷоизаи давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон ба номи Исмоили Сомонӣ Назаров Шоҳин Қувватович мебошад.

Шоҳин Қувватович соли 1967 дар шаҳри Душанбе ба дунё омадааст. Солҳои кӯдакӣ ва наврасии ӯ дар муҳити пойтахти кишвар сипарӣ гардида, аз овони ҷавонӣ ба касби пурмасъулияти табибӣ таваҷҷуҳ пайдо намуд. Интихоби соҳаи тиб барои ӯ интихоби одии касб набуд, балки роҳи зиндагӣ, роҳи хидмат ба инсон ва ҷомеа гардид. Ӯ соли 1989 Донишкадаи тиббиро, ки имрӯз ҳамчун Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абуалӣ ибни Сино фаъолият мекунад, бо муваффақият хатм намуда, фаъолияти меҳнатии худро аз ҷарроҳии амалӣ оғоз кард.

Қадамҳои нахустини фаъолияти касбии Шоҳин Назаров ба солҳои 1989-1993 рост меояд. Дар ин давра ӯ ба ҳайси ҷарроҳи Беморхонаи марказии шаҳри Ваҳдат фаъолият намуда, дар муҳити воқеии тибби амалӣ таҷрибаи гаронбаҳо андӯхт. Муоширати ҳаррӯза бо беморон, масъулияти қабули қарорҳои фаврӣ, иҷрои амалиёти ҷарроҳӣ ва эҳсоси масъулияти бузург дар назди ҳаёти инсон маҳорати касбии ӯро ташаккул доданд. Барои ҷарроҳ ҳар як бемор як масъулияти нав ва ҳар як амалиёт имтиҳони виҷдон, дониш ва таҷриба мебошад. Маҳз ҳамин мактаби ибтидоии ҷарроҳӣ заминаи ташаккули шахсияти касбии ӯ гардид.

Солҳои 1994-1995 Шоҳин Қувватович ординатори клиникии кафедраи бемориҳои факултавӣ буд. Дар ин марҳила ӯ донишу таҷрибаи назариявию амалии худро такмил бахшида, ба фаъолияти илмӣ бештар рӯ овард. Сипас, солҳои 1995-2000 дар шуъбаи ҷарроҳии №2-и Беморхонаи клиникии ёрии таъҷилии тиббии шаҳри Душанбе ба ҳайси табиб фаъолият кард. Кор дар чунин муассисаи табобатӣ барои ҳар як ҷарроҳ мактаби бузурги таҷриба ба шумор меравад, зеро дар он ҷо табиб бо ҳолатҳои гуногуни вазнини беморон рӯ ба рӯ шуда, бояд дар муддати кӯтоҳ ташхиси дуруст гузорад ва роҳи муносибтарини табобатро интихоб намояд.

Фаъолияти минбаъдаи Шоҳин Назаров бо таълиму тарбия ва илм пайванди бештар пайдо кард. Аз соли 2000 фаъолияти омӯзгории худро ҳамчун ассистенти кафедра оғоз намуда, солҳои 2007-2012 ба ҳайси дотсент кор кард. Дар ин солҳо таҷрибаи ҷарроҳии амалӣ бо дониши илмӣ ва маҳорати омӯзгорӣ омезиш ёфт. Ӯ дар баробари табобати беморон, ба тарбияи донишҷӯён ва табибони ҷавон машғул шуда, кӯшиш мекард таҷрибаи андӯхтаи худро ба насли ояндаи мутахассисон интиқол диҳад.

Назаров Шоҳин Қувватович аз ҷумлаи он табибоне мебошад, ки фаъолияти илмиро ҷузъи ҷудонашавандаи касби худ медонад. Ӯ дар асоси таҳқиқоти амиқ ва омӯзиши масъалаҳои мубрами ҷарроҳӣ рисолаи номзадии худро дар мавзуи «Такмили ташхис ва усулҳои ҷарроҳии беморони куҳансоли мубталои холетсистити шадиди калкулёзӣ» ҳимоя намуд. Ин мавзуъ аз ҷумлаи масъалаҳои муҳими ҷарроҳии муосир ба ҳисоб меравад, зеро табобати беморони синни калонсол бо бемориҳои шадиди талхадон аз табиб муносибати махсус, ташхиси саривақтӣ ва интихоби дурусти тактикаи ҷарроҳиро талаб менамояд.

Таҳқиқоти минбаъдаи илмии ӯ ба масъалаи дигаре равона гардид, ки дар ҷарроҳии муосир аҳамияти калон дорад. Шоҳин Қувватович дар мавзуи «Ташхис ва табобати ҷарроҳии эхинококкози ҷигар ва узвҳои батн» рисолаи доктории худро ҳимоя намуд. Таҳқиқоти мазкур бозгӯи талошҳои пайвастаи олим дар роҳи ҷустуҷӯи усулҳои муассиртари ташхис ва табобати бемориҳои мураккаби ҷарроҳӣ мебошад.

Соли 2005 ба Шоҳин Назаров унвони доктори илмҳои тиб дода шуд. Ин дастовард на танҳо натиҷаи меҳнати чандинсолаи ӯ, балки эътирофи саҳми ӯ дар рушди илми ҷарроҳӣ мебошад. Соли 2012 ӯ ба вазифаи профессор интихоб гардид ва аз соли 2017 роҳбарии кафедраи бемориҳои ҷарроҳии №1-ро ба уҳда дорад. Дар ин вазифа фаъолияти ӯ ба рушди минбаъдаи таълим, илм ва фаъолияти клиникии кафедра равона шудааст.

Яке аз марҳилаҳои муҳими фаъолияти касбии профессор Назаров Ш. Қ. кор дар Маркази миллии илмии пайвандсозии узву бофтаҳои одам мебошад. Солҳои 2012-2017 ӯ ҳамзамон мудири шуъбаи пайванди гурда ва ҷигар буд. Пайвандсозии узвҳо яке аз самтҳои мураккабтарин ва пешрафтаи тибби муосир ба ҳисоб меравад, ки дониши амиқ, таҷрибаи васеи ҷарроҳӣ, технологияҳои муосир ва фаъолияти дастаҷамъонаи мутахассисонро тақозо мекунад. Фаъолият дар ин самт ба таҷрибаи касбии профессор Назаров Ш. Қ. ҷиҳатҳои нав бахшида, доираи фаъолияти илмӣ ва амалии ӯро боз ҳам васеъ намуд.

Ҳамзамон, солҳои 2016-2017 ӯ роҳбарии шуъбаи илм ва инноватсияро ба зимма дошт. Ин масъулият низ аз таваҷҷуҳи махсуси ӯ ба рушди илм, татбиқи натиҷаҳои таҳқиқот ва ҷустуҷӯи роҳҳои нави пешбурди фаъолияти илмӣ шаҳодат медиҳад.

Хизматҳои профессор Шоҳин Қувватович дар соҳаи илму маориф ва тандурустӣ бо мукофотҳои арзанда қадр гардидаанд. Яке аз дастовардҳои муҳими зиндагии илмии ӯ сазовор гардидан ба Ҷоизаи давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон ба номи Исмоили Сомонӣ дар соли 2001 мебошад. Ин ҷоиза дар ҳаёти як олими ҷавон аҳамияти бузург дошта, эътирофи истеъдод, меҳнати илмӣ ва саҳми ӯ дар рушди соҳаи тиб мебошад.

Фаъолияти илмии профессор Назаров Ш. Қ. бо рақамҳои назаррас тавсиф мешавад. Ӯ муаллифи зиёда аз 300 мақолаи илмӣ буда, дар таҳқиқу коркарди масъалаҳои гуногуни ҷарроҳӣ саҳми назаррас гузоштааст. Зиёда аз 50 пешниҳоди навоварона ва ихтирооти ӯ низ аз талошҳои пайвастааш барои такмили усулҳои ташхису табобат ва ҷорӣ намудани навовариҳо ба амалияи тиббӣ дарак медиҳанд. Барои олим шумораи мақолаҳо танҳо нишондиҳандаи фаъолияти илмӣ нест; муҳимтар аз ҳама, таъсири онҳо ба рушди илм, амалияи тиб ва омодасозии мутахассисони оянда мебошад.

Имрӯз профессор Шоҳин Назаров ҳамчун ҷарроҳ, олим ва омӯзгор дар рушди ҷарроҳии тоҷик саҳми худро мегузорад. Кафедраи бемориҳои ҷарроҳии №1 таҳти роҳбарии ӯ ҳамчун яке аз муҳитҳои муҳими таълимию илмӣ барои омода намудани табибони ҷавон хизмат мекунад. Дар фаъолияти омӯзгорӣ ӯ ба донишҷӯён на танҳо донишҳои назариявӣ ва малакаҳои клиникӣ, балки фарҳанги касбӣ, масъулиятшиносӣ ва муносибати инсонпарварона ба беморро меомӯзонад. Зеро табиби ҳақиқӣ танҳо соҳиби дониш нест, балки бояд соҳиби виҷдон, масъулият ва меҳру шафқат бошад.

Роҳи тайкардаи Шоҳин Назаров намунаи равшани он аст, ки чӣ гуна муҳаббат ба касб метавонад инсонро аз як табиби ҷавон то ба сатҳи олими соҳибэътибор, профессори соҳа ва роҳбари муассисаи илмӣ-таълимӣ расонад. Дар ин роҳ солҳои зиёд меҳнат, ҷустуҷӯ, омӯзиш, таҳқиқ ва таҷриба меистад. Ҳар як марҳилаи фаъолияти ӯ бо саъю кӯшиши бештар барои такмили донишу малака ва хидмат ба мардум пайвастааст.

35-солагии Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон барои ҳар як шаҳрванди кишвар фурсати муносибест, ки роҳи тайкардаи давлат ва ҷомеаро дар даврони соҳибистиқлолӣ бознигарӣ намуда, саҳми фарзандони содиқи миллатро дар пешрафти соҳаҳои гуногун қадр намояд. Дар давоми солҳои истиқлол соҳаи тандурустии кишвар низ марҳилаҳои муҳими рушдро тай намуда, дар он нақши табибон, олимон, омӯзгорон ва муҳаққиқони ватанӣ хеле муҳим мебошад. Профессор Шоҳин Назаров аз ҷумлаи чунин шахсиятҳост, ки фаъолияти касбӣ ва илмии худро ба пешрафти тибби миллӣ ва ҳифзи саломатии мардум бахшидааст.

Истиқлол ба илми тоҷик имкониятҳои васеи рушди ҳамкориҳои илмӣ, ҷорӣ намудани технологияҳои муосир, такмили усулҳои ташхису табобат ва омода намудани мутахассисони ҷавонро фароҳам овард. Дар чунин шароит фаъолияти олимоне чун профессор Назаров Ш. Қ. аҳамияти бештар пайдо мекунад, зеро рушди соҳаи тандурустӣ бе таҳқиқоти илмӣ, навоварӣ ва тайёр кардани кадрҳои баландихтисос имконнопазир аст.

Дар зиндагии ҳар як олими ҳақиқӣ ду самти муҳим ба ҳам мепайвандад, ки ин илм барои имрӯз ва тарбияи мутахассисон барои фардо. Агар натиҷаи ҷарроҳӣ ба ҳаёти як бемор таъсир расонад, пас дониш ва таҷрибаи ба шогирдон интиқолёфта метавонад ба ҳаёти ҳазорон беморон дар оянда таъсир гузорад. Аз ин рӯ, фаъолияти омӯзгорӣ ва илмии профессор Шоҳин Назаров аҳамияти хос дорад. Шогирдоне, ки аз мактаби ӯ гузаштаанд, метавонанд идомадиҳандаи роҳи илмӣ ва касбии устодони худ бошанд.

Имрӯз, вақте ки Тоҷикистон 35-солагии Истиқлоли давлатиро таҷлил менамояд, арҷ гузоштан ба чунин шахсиятҳо арҷ гузоштан ба меҳнати созанда ва илмии аҳли ҷомеа мебошад. Ҳаёти касбии профессор Назаров Ш. Қ. нишон медиҳад, ки садоқат ба касб, меҳнати пайваста ва ҳисси масъулият дар назди мардум инсонро ба қуллаҳои баланди эътироф мерасонад.

Шоҳин Қувватович Назаров ҳамчун ҷарроҳи варзида, олими соҳибмактаб ва омӯзгори таҷрибадор дар сафи он зиёиёну мутахассисоне қарор дорад, ки барои рушди илми тибби тоҷик саҳми арзанда мегузоранд. Роҳи тайкардаи ӯ аз солҳои нахустини фаъолияти ҷарроҳӣ то ба даст овардани дараҷаи доктори илмҳои тиб, унвони профессор, роҳбарии кафедраи тахассусӣ ва эҷоди садҳо корҳои илмӣ роҳи пуршарафи меҳнату садоқат аст.

Ҳар як амалиёти ҷарроҳӣ барои табиб масъулияти бузург аст, ҳар як таҳқиқоти илмӣ қадаме ба сӯи кашфи роҳи нав ва ҳар як шогирди тарбияёфта идомаи мактаби устод мебошад. Аз ин нигоҳ, номи профессор Шоҳин Назаров дар саҳифаҳои илми тибби тоҷик на танҳо ҳамчун номи як ҷарроҳи маъруф, балки ҳамчун номи олиме сабт мегардад, ки умри худро ба илм, таълим ва хизмати мардум бахшидааст.

Истиқлоли давлатӣ барои миллат на танҳо рамзи соҳибдавлатӣ, балки заминаи созандагӣ, рушди илм, маориф, тандурустӣ ва тарбияи кадрҳои миллӣ мебошад. Дар ин роҳи пурифтихор саҳми ҳар як табибу олим, омӯзгору муҳаққиқ арзишманд аст. Фаъолияти чандинсолаи профессор Шоҳин Қувватович Назаров низ як саҳифаи муҳим аз таърихи рушди тибби муосири тоҷик ба шумор меравад. Саҳифае, ки дар он меҳнат, дониш, навоварӣ, масъулият ва муҳаббат ба инсон бо ҳам омезиш ёфтаанд.

Бо чунин дастовардҳои илмӣ ва касбӣ профессор Шоҳин Назаров метавонад барои насли ҷавони табибон намунаи ибрат бошад. Зеро роҳи ӯ бори дигар собит месозад, ки илм танҳо бо андӯхтани дониш маҳдуд намешавад ва илм масъулият аст, ҷустуҷӯ аст, навоварӣ аст ва пеш аз ҳама, хидмат ба инсон аст. Ҳамин аст, ки номи олимони содиқи миллат дар таърихи тиб ҳамчун чароғи роҳ барои наслҳои баъдӣ боқӣ мемонад.

ШУЪБАИ ИТТИЛООТ ВА РОБИТА БО ҶОМЕА