Таърихи рушди илми тибби тоҷикро бе ёдоварӣ аз номи олимону табибони фидокоре, ки тамоми умри хешро ба ҳифзи саломатии инсон, ташаккули мактаби илмӣ ва тарбияи мутахассисони соҳибкасб бахшидаанд, тасаввур кардан душвор аст. Яке аз чунин чеҳраҳои барҷастаи илми тибби тоҷик доктори илмҳои тиб, профессор, академики Академияи муҳандисии Ҷумҳурии Тоҷикистон, ҷарроҳи маъруфи кӯдакон Аъзам Азизович Азизов мебошад, ки имсол ба синни мубораки 90-солагӣ расид. Зиндагии пурбаракат, фаъолияти серҷанба ва хизматҳои арзандаи ӯ дар соҳаи тандурустӣ намунаи равшани садоқат ба касб, масъулияти баланди инсонӣ ва хидмати фидокорона ба ҷомеа мебошад.

Аъзам Азизов соли 1936 дар ноҳияи Рашт ба дунё омадааст. Ӯ аз овони ҷавонӣ ба илму дониш ва фаъолияти табобатӣ таваҷҷуҳи хосса зоҳир намуда, пас аз хатми Донишкадаи тиббии Тоҷикистон ба номи Абуалӣ ибни Сино (ҳоло Донишгоҳ) дар соли 1960 роҳи пурмасъулияти табибиро пеш гирифт. Солҳои нахустини фаъолияти меҳнатии ӯ бо кори амалӣ дар муассисаҳои тандурустӣ ва хизматрасонии тиббӣ ба аҳолӣ пайваст буданд. Фаъолияти худро ҳамчун ҷарроҳ ва сартабиби беморхонаи ноҳияи Ҷиликӯл (ҳоло Дустӣ) оғоз намуда, бо меҳнати софдилона, дониши касбӣ ва муносибати ғамхорона ба беморон таҷрибаи зарурӣ андӯхт. Маҳз ҳамин таҷрибаи ибтидоӣ заминаи устувори ташаккули ӯ ҳамчун мутахассиси варзидаи соҳаи ҷарроҳӣ гардид.

Марҳилаи муҳими фаъолияти касбии Аъзам Азизов ба соҳаи ҷарроҳии кӯдакон ва урологияи кӯдакона иртибот дорад. Ӯ баъдан ба ҳайси духтур ва мудири шуъбаи урологияи кӯдаконаи Беморхонаи клиникии ҷумҳуриявии № 3 ба номи А. Д. Дяков фаъолият намуда, дар ташхису табобати бемориҳои мураккаби кӯдакон саҳми назаррас гузошт. Ин самти тиб яке аз соҳаҳои ҳассос ва пурмасъулият ба шумор меравад, зеро дар муносибат бо беморони хурдсол на танҳо дониши амиқи тиббӣ ва маҳорати баланди ҷарроҳӣ, балки сабру таҳаммул, эҳтиёткорӣ ва масъулияти бузурги инсонӣ низ зарур аст. Фаъолияти бисёрсолаи профессор Азизов А. А. дар ин самт нишон медиҳад, ки ӯ аз ҷумлаи мутахассисоне мебошад, ки касби худро на танҳо ҳамчун вазифаи хизматӣ, балки ҳамчун рисолати ҳаётӣ пазируфтааст.

Солҳои 1976-1979 Аъзам Азизов ба ҳайси мушовири тиббии Академияи ҳарбии Вазорати мудофиаи Иттиҳоди Ҷумҳуриҳои Шуравии Сотсиалистӣ дар Ҷумҳурии Афғонистон фаъолият кардааст. Ин давра барои такмили таҷрибаи касбӣ ва шиносоӣ бо шароити мураккаби хизматрасонии тиббӣ аҳаммияти муҳим дошт. Сипас, солҳои 1979-1983 ӯ дар вазифаҳои ассистент ва дотсенти кафедраи ҷарроҳии кӯдакон ва бемориҳои ҷарроҳии факултети педиатрӣ кор карда, таҷрибаи амалии худро бо фаъолияти таълимию илмӣ пайванд дод. Дар ин марҳила ташаккули ӯ ҳамчун омӯзгори соҳибтаҷриба ва муҳаққиқи соҳаи ҷарроҳии кӯдакон вусъат ёфт.

Солҳои 1983-1985 профессор Азизов А. ба ҳайси мушовир-урологи госпитали Габриэл-Туре дар Ҷумҳурии Мали фаъолият намуда, донишу таҷрибаи худро дар муҳити байналмилалӣ истифода бурдааст. Ин саҳифаи зиндагии касбии ӯ бозгӯйи эътимод ба маҳорати баланди мутахассис ва қобилияти иҷрои вазифаҳои масъулиятнок дар шароити гуногуни касбӣ мебошад. Фаъолият дар хориҷи кишвар барои табиб имконият фароҳам меорад, ки таҷрибаи андӯхтаро такмил дода, бо равишҳои гуногуни ташхису табобат ошно гардад ва арзиши ҳамкории байналмилалиро дар рушди тиб бештар дарк намояд.

Солҳои 1985-1997 Аъзам Азизов дар вазифаи дотсенти кафедраи ҷарроҳӣ, беҳискунӣ ва эҳёгарии донишгоҳ фаъолият намуда, ҳамзамон роҳбарии шуъбаи урологияи Беморхонаи клиникии ҷумҳуриявии № 3-ро ба уҳда дошт. Ҳамоҳанг сохтани фаъолияти таълимӣ, илмӣ ва табобатӣ аз ӯ масъулияти баланд, таҷрибаи ғанӣ ва қобилияти ташкилию роҳбариро талаб мекард. Дар ин давра ӯ барои омода намудани кадрҳои ҷавони тиббӣ, такмили маҳорати касбии донишҷӯёну табибон ва беҳтар намудани сифати хизматрасонии тиббӣ саҳми арзанда гузошт.

Соли 1997 ба фаъолияти илмии Аъзам Азизов марҳилаи муҳими нав зам гардид, ки ӯ ба дарёфти дараҷаи илмии доктори илмҳои тиб мушарраф шуд. Ин дастовард натиҷаи заҳмати пайваста, таҳқиқоти тӯлонӣ ва ҷустуҷӯҳои илмии ӯ буда, мақоми касбиашро ҳамчун муҳаққиқи варзидаи соҳаи тиб таҳким бахшид. Баъдан, ӯ фаъолияти худро дар самти ҷарроҳии кӯдакон идома дода, ба ҳайси мудир ва профессор дар кафедраи ҷарроҳии кӯдакона кор кард. Фаъолияти бисёрсолаи ӯ дар ин кафедра бо тарбияи мутахассисони ҷавон, роҳнамоии корҳои илмӣ ва таҳкими робитаи байни назария ва амалияи тиб алоқаманд мебошад.

Хусусияти муҳими фаъолияти профессор Азизов А. дар он аст, ки ӯ таҷрибаи бойи клиникиро бо таҳқиқоти илмӣ ва фаъолияти омӯзгорӣ ба ҳам мепайвандад. Барои ҳар як табиб донишҳои назариявӣ танҳо дар сурате аҳаммияти воқеӣ пайдо мекунанд, ки онҳо дар амалия татбиқ гардида, ба ташхиси дуруст, интихоби усули муносиб ва беҳтар шудани вазъи бемор мусоидат намоянд. Дар соҳаи ҷарроҳии кӯдакон ин талабот аҳаммияти махсус дорад. Аз ин рӯ, фаъолияти ӯро метавон намунаи ҳамбастагии илм, таҷрибаи клиникӣ ва тарбияи кадрҳои соҳибихтисос арзёбӣ кард.

Профессор Аъзам Азизов дар баробари фаъолияти табобатию омузгорӣ ба корҳои илмӣ-таҳқиқотӣ низ таваҷҷуҳи доимӣ зоҳир намудааст. Ӯ муаллифи зиёда аз 500 кори илмӣ мебошад, ки ин нишондиҳандаи заҳмати бисёрсолаи ӯ дар роҳи омузиш, таҳлил ва рушди донишҳои тиббӣ аст. Фаъолияти илмӣ барои табиби соҳибтаҷриба имконият фароҳам меорад, ки натиҷаҳои таҷрибаи амалии худро ҷамъбаст намуда, онҳоро ба доираи васеи мутахассисон пешниҳод созад. Ҳамин раванд дар пешрафти соҳа, ташаккули тафаккури таҳқиқотӣ ва баланд бардоштани сатҳи омодагии мутахассисони ҷавон нақши муҳим дорад.

Хизматҳои шоистаи Аъзам Азизов бо як қатор мукофоту унвонҳои давлатӣ ва соҳавӣ қадрдонӣ гардидаанд. Соли 1986 ӯ ба унвони «Аълочии тандурустии ИҶШС» сарфароз гардидааст. Соли 2001 унвони «Корманди шоистаи Тоҷикистон»-ро гирифта, соли 2005 узви Академияи муҳандисии Ҷумҳурии Тоҷикистон интихоб шудааст. Ӯ ҳамчунин бо Ифтихорномаи Шурои Олии ҶШС Тоҷикистон ва дигар нишону мукофотҳо қадрдонӣ гардидааст. Аз ҷумла, дар маълумоти мавҷудаи фаъолияти ӯ медали тиллоии Созмони ҷаҳонии моликияти зеҳнӣ, ки тавассути Маркази миллии патенту иттилоот зикр шудааст, низ ҷой дорад. Ҳар яке аз ин қадрдониҳо бозгӯйи эътирофи меҳнати бисёрсолаи ӯ ва саҳмаш дар рушди соҳаҳои касбӣ мебошад.

Дар бораи чунин шахсиятҳо сухан гуфтан танҳо бозгӯйи зиндагиномаи як нафар нест. Ин ҳамзамон арҷгузорӣ ба насли табибоне мебошад, ки дар шароити гуногуни таърихӣ ва иҷтимоӣ барои ҳифзи саломатии мардум, такмили низоми тандурустӣ ва рушди илми ватанӣ талош намудаанд. Роҳи тайкардаи профессор Азизов А. нишон медиҳад, ки муваффақияти касбӣ натиҷаи донишомӯзии пайваста, меҳнати содиқона, масъулиятшиносӣ ва эҳтиром ба инсон аст. Маҳз чунин арзишҳо ба фаъолияти табиб маънои амиқ мебахшанд ва ӯро дар назди ҷомеа соҳиби эътибор мегардонанд.

Ба синни 90-солагӣ расидани Аъзам Азизов фурсати муносибест барои қадршиносии умри пурмаҳсул, фаъолияти бисёрсолаи табобатию илмӣ ва саҳми ӯ дар омода намудани мутахассисони соҳаи тиб. Таҷрибаи бойи касбӣ, фаъолияти илмӣ ва фаъолияти омузгории ӯ барои табибони ҷавон сабақи муҳим буда, зарурати пайвастани дониш ба амал, илм ба таҷриба ва касбият ба инсондӯстиро таъкид мекунад.

Имрӯз номи профессор Аъзам Азизов бо фаъолияти тӯлонии ӯ дар соҳаи ҷарроҳии кӯдакфон, урология, таҳқиқоти илмӣ ва тарбияи кадрҳои тиббӣ пайванд дорад. Умри пурбаракати ӯ намунаи садоқат ба савганди табибӣ, эҳтиром ба ҳаёти инсон ва хизмат ба ҷомеа мебошад. Чунин шахсиятҳо бо меҳнати ҳаррӯза, дастовардҳои илмӣ ва шогирдони тарбиякардаи худ дар таърихи тибби миллӣ саҳми мондагор мегузоранд. Арҷгузорӣ ба роҳи зиндагӣ ва фаъолияти профессор Аъзам Азизов, пеш аз ҳама, арҷгузорӣ ба илми тиб, ба касби пуршарафи табибӣ ва ба арзишҳои инсондӯстиест, ки пояи аслии тандурустии ҷомеаро ташкил медиҳанд.

ШУЪБАИ ИТТИЛООТ ВА РОБИТА БО ҶОМЕА