Дар таърихи фарҳангу тамаддуни миллати тоҷик, номи Рустам ҳамеша ҳамчун рамзи шуҷоат, матонат ва ҳимояи арзишҳои миллӣ садо медиҳад. Ӯ на танҳо қаҳрамони афсонавӣ, балки таҷассумгари иродаи қавӣ ва масъулияти баланд дар назди мардуми ориёинажод аст. Аз ин рӯ, истифодаи унвони «Рустами замони мо» барои як шахсияти муосир, танҳо як ташбеҳи бадеӣ нест, балки ифодаи як маънои амиқи иҷтимоӣ ва сиёсӣ аз аҳамияти махсус бархурдор аст.

Дар замони муосир, ки рушди шаҳрҳо ва беҳбудии зиндагии шаҳрвандон ба яке аз ҳадафҳои асосӣ табдил ёфтааст, нақши роҳбарони кордону бунёдгар бештар аз ҳарвақта муҳим аст. Пойтахти кишвар, Душанбе, ҳамчун маркази сиёсӣ, иқтисодӣ ва фарҳангӣ, оинаи ин равандҳо маҳсуб мешавад. Дар ин замина, фаъолияти шаҳрдории Рустами Эмомалӣ ҳамчун як намунаи роҳбарии муосир ва ҳадафманд арзёбӣ мегардад.

Яке аз соҳаҳои калидии рушди пойтахт дар солҳои охир татбиқи сиёсати муосири шаҳрсозӣ ва таҳкими инфрасохтори шаҳрӣ ба ҳисоб меравад. Дар доираи ин раванд, таҳти роҳбарии муҳтарам Рустами Эмомалӣ, таваҷҷуҳи махсус ба ташаккули муҳити зисти бароҳат, мутобиқ ба меъёрҳои байналмилалӣ ва ниёзҳои аҳолии рӯзафзун равона гардидааст.

Бо вуҷуди он ки барои ҳар як сокини шаҳри Душанбе мисли оина равшан аст, ки ободии шаҳр дар давраи роҳбарии муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба таври назаррас эҳсос мешавад, барои асоснок ва исбот намудани ин андеша нуктаҳои зерин мавриди таҳлили мухтасар қарор дода мешаванд.

Дар бахши нақлиёт ва роҳсозӣ, бунёд ва таҷдиди роҳҳои асосӣ, пулҳо ва чорроҳаҳои бисёрсатҳа имкон доданд, ки сатҳи борбардории шабакаи нақлиётӣ беҳтар гардад ва мушкилоти танбашавии ҳаракат то андозае коҳиш ёбад. Роҳандозии инфрасохтори муосир на танҳо ба беҳбудии ҳаракати дохилишаҳрӣ мусоидат мекунад, балки робитаи иқтисодӣ ва иҷтимоии ноҳияҳои пойтахтро низ таҳким мебахшад.

Ҳамзамон, бояд гуфт, ки дар доираи сиёсати шаҳрсозӣ, таҷдиди минтақаҳои кӯҳна ва бунёди маҳаллаҳои нави истиқоматӣ бо тарҳҳои муосир амалӣ гардида истодааст. Ин раванд ба ташаккули симои нави меъмории шаҳр заминаи муҳим гузошта, Душанберо ба як маркази замонавии шаҳрӣ табдил медиҳад. Биноҳои баландошёна, марказҳои хизматрасонӣ ва инфрасохтори иҷтимоӣ ҳамчун ҷузъҳои ҷудонашавандаи ин рушд баромад мекунанд.

Лоиҳаҳои калидии шаҳрсозӣ инчунин ба беҳсозии шабакаҳои муҳандисӣ, таъминоти об, барқ ва гармидиҳӣ равона шудаанд, ки барои зиндагии босифати сокинон аҳамияти аввалиндараҷа доранд. Татбиқи чунин барномаҳо нишон медиҳад, ки рушди инфрасохтор на танҳо як ҳадафи иқтисодӣ, балки як омили муҳими иҷтимоӣ низ мебошад.

Дар маҷмуъ, сиёсати шаҳрсозӣ дар ин давра ба ташаккули фазои мутаносиб, функсионалӣ ва зебои шаҳр нигаронида шуда, нақши калидӣ дар табдил додани пойтахт ба як шаҳри муосир ва рақобатпазир мебозад.

Ободонӣ ва сабзгардонӣ ҳамчун яке аз унсурҳои муҳими рушди устувори шаҳрӣ, дар сиёсати идоракунии пойтахт ҷойгоҳи хоса дорад. Дар солҳои охир, бо ташаббус ва роҳнамоии муҳтарам Рустами Эмомалӣ, таваҷҷуҳи махсус ба беҳтарсозии муҳити зист ва фароҳам овардани фазои солиму зебо барои сокинон равона гардидааст.

Яке аз самтҳои асосӣ бунёди боғҳо, хиёбонҳо ва минтақаҳои истироҳатӣ мебошад. Бунёд ва таҷдиди боғҳои фарҳангию фароғатӣ, шинонидани дарахтони сояафкан ва гулҳои ороишӣ, инчунин обод кардани канораҳои роҳҳо ба симои зоҳирии шаҳр таровати тоза бахшидааст. Ин иқдомҳо на танҳо ҷиҳати эстетикӣ муҳиманд, балки ба беҳбудии ҳолати экологӣ ва паст кардани сатҳи ифлосшавии ҳаво низ мусоидат мекунанд.

Ҳамзамон, татбиқи барномаҳои мунтазами тозагӣ ва нигоҳдории муҳити шаҳр ба як фарҳанги ҷамъиятӣ табдил ёфта истодааст. Баланд бардоштани сатҳи масъулияти шаҳрвандон дар ҳифзи тозагӣ ва тартибот, ҳамкорӣ миёни мақомоти маҳаллӣ ва ҷомеа, ба ташаккули муҳити зисти солим замина мегузорад. Ҳамин буд, ки соли 2024 – Соли маърифати экологӣ эълон карда шуд.

Фазои сабз дар шаҳр на танҳо омили зебоӣ, балки як ҷузъи муҳими саломатии равонӣ ва ҷисмонии аҳолӣ ба ҳисоб меравад. Боѓҳо ва хиёбонҳо ҳамчун ҷойҳои фароғат, варзиш ва истироҳат, нақши муҳимеро дар баланд бардоштани сифати зиндагӣ мебозанд. Дар ин замина, Душанбе тадриҷан ба як шаҳри «сабз» ва дӯстдори муҳити зист табдил ёфта истодааст.

Дар умум, сиёсати ободонӣ ва сабзгардонӣ на танҳо ба зебогии шаҳр, балки ба таҳкими саломатии ҷомеа ва рушди устувори экологӣ равона гардида, яке аз дастовардҳои назарраси идоракунии муосири шаҳр маҳсуб мешавад.

Рушди устувори иқтисодӣ яке аз пояҳои асосии шукуфоии пойтахт ба шумор меравад. Дар солҳои охир, сиёсати иқтисодии шаҳр бо ҳадафи таҳкими иқтидори молиявӣ, фароҳам овардани фазои мусоид барои соҳибкорӣ ва ҷалби сармояи дохилию хориҷӣ равона гардидааст. Дар ин раванд, нақши роҳбарии Рустами Эмомалӣ ҳамчун омили ҳамоҳангсоз ва ташаббускор махсус таъкид мешавад.

Рушди иҷтимоӣ ва фарҳангӣ ҳамчун омили муҳимми ташаккули ҷомеаи муосир, дар сиёсати идоракунии пойтахт мавқеи марказӣ дорад. Дар ин самт, таваҷҷуҳи махсус ба баланд бардоштани сатҳи маърифат, рушди фарҳанг ва фароҳам овардани шароити мусоид барои зиндагии арзандаи шаҳрвандон равона гардидааст. Нақши муҳтарам Рустами Эмомалӣ дар пешбурди ин равандҳо ҳамчун омили калидӣ арзёбӣ мешавад.

Яке аз дастовардҳои муҳим ин бунёд ва таҷдиди муассисаҳои таълимӣ ва фарҳангӣ мебошад. Мактабҳои замонавӣ, боғчаҳои кӯдакон ва марказҳои фарҳангӣ бо таҷҳизоти нав таъмин гардида, барои таълиму тарбияи насли наврас шароити беҳтар фароҳам овардаанд. Ин иқдомҳо ба баланд бардоштани сифати таҳсилот ва ташаккули ҷаҳонбинии васеи ҷавонон мусоидат менамоянд.

Ҳамзамон, дастгирии ҷавонон ва рушди варзиш ҳамчун бахши муҳими сиёсати иҷтимоӣ баррасӣ мегардад. Бунёди майдончаҳои варзишӣ, толорҳои муосир ва инфрасохтори фароғатӣ имкон медиҳад, ки ҷавонон ба тарзи ҳаёти солим ҷалб шаванд ва қобилиятҳои худро рушд диҳанд. Ин раванд ба таҳкими саломатии ҷомеа ва пешгирии мушкилоти иҷтимоӣ низ мусоидат мекунад. Қайд кардан зарур аст, ки бо ташаббуси бевоситаи муҳтарам Рустами Эмомалӣ тайи ду-се соли охир мусобиқаҳои варзишии байналмилалӣ борҳо ташкил ва баргузор гардидааст ва ин раванд беш аз пеш ба таври мунтазам ҷараён дорад. Муҳимтарин нукта дар ин ҷо ин аст, ки бо ташаббуси муҳтарам Рустами Эмомалӣ 25-уми май Рӯзи ҷаҳонии футбол пешниҳод карда шуд, ки аз тарафи Созмони Миллали Муттаҳид қабул карда шуд.

Дар соҳаи фарҳанг, ташкили чорабиниҳои гуногуни фарҳангӣ, фестивалҳо ва барномаҳои ҳунарӣ ба ғановати ҳаёти маънавии шаҳр ранги тоза мебахшад. Душанбе тадриҷан ба як маркази фаъоли фарҳангӣ табдил ёфта, имконияти муаррифии арзишҳои миллӣ ва рушди ҳунарҳои мардумиро фароҳам меорад. Ҳмамсола баргузории фестивалу озмунҳо дар сатҳи шаҳр аз қабили “Ту қалби Тоҷикистонӣ, Душанбе”, “Сад ранги чакан”, “Зеби чакану атлас – зебосанами тоҷик” ва ғ. далели ин гуфтаҳост.

Дар даҳсолаҳои охир, пойтахт тадриҷан мавқеи худро ҳамчун маркази муҳими сиёсӣ, иқтисодӣ ва фарҳангии минтақа таҳким бахшидааст. Ин раванд натиҷаи рушди пайвастаи инфрасохтор, баланд шудани сатҳи хизматрасонӣ ва густариши робитаҳои байналмилалӣ мебошад, ки дар умум, симои шаҳрро дар сатҳи минтақавӣ ва ҷаҳонӣ боло бурдааст.

Яке аз омилҳои муҳими таҳкими нуфузи байналмилалии шаҳр ин баргузории чорабиниҳои сатҳи баланд мебошад. Дар пойтахт ҳамоишҳо, конфронсҳо ва нишастҳои байналмилалӣ баргузор мегарданд, ки дар онҳо намояндагони кишварҳои гуногун ширкат меварзанд. Ин ҳолат на танҳо нуфузи сиёсӣ ва дипломатии Душанберо афзоиш медиҳад, балки ба рушди робитаҳои иқтисодӣ ва фарҳангӣ низ мусоидат мекунад.

Дар ин раванд, таҳти роҳбарии Рустами Эмомалӣ, таваҷҷуҳи махсус ба беҳсозии чеҳраи шаҳр ва омодасозии инфрасохтор барои қабули меҳмонони хориҷӣ равона гардидааст. Бунёд ва навсозии меҳмонхонаҳо, марказҳои хизматрасонӣ ва роҳҳои замонавӣ имконият медиҳанд, ки шаҳр ба меъёрҳои байналмилалии сайёҳӣ ва дипломатӣ ҷавобгӯ гардад.

Ҳамин гуна, таҳкими мақоми пойтахт ҳамчун маркази минтақавӣ ба густариши ҳамкориҳои байналмилалӣ, афзоиши ҷараёни сармоя ва рушди соҳаи сайёҳӣ мусоидат намуда, ҷойгоҳи онро дар харитаи сиёсию иқтисодии минтақа боз ҳам мустаҳкамтар мегардонад.

Муҳимтарин нукта дар ин масъала ин аст, ки борҳо ва борҳо шаҳри Душанбе дар қатори 10 гонаи амнтарин шаҳрҳои ҷаҳон эътироф гардидааст. Ин боиси ифтихори ҳар як сокини Душанбе ва шаҳрванди Тоҷикистон аст.

Ҳамин тариқ аз таҳлилҳои анҷомёфта метавон гуфт, ки рушди пойтахт дар солҳои охир бо суръати устувор ва самтгирии равшан идома ёфта, симои онро ба як шаҳри муосир ва рӯ ба пешрафт табдил додааст. Ин раванд дар натиҷаи татбиқи барномаҳои фарогири шаҳрсозӣ, иҷтимоӣ ва иқтисодӣ амалӣ гардидааст, ки дар онҳо нақши муҳтарам Рустами Эмомалӣ ҳамчун роҳбари ташаббускор ва созмондиҳанда муҳим арзёбӣ мешавад.

Таҳлили нуктаҳои боло нишон медиҳад, ки шукуфоии шаҳр танҳо натиҷаи сохтмон ва инфрасохтор нест, балки маҷмуи омилҳои ҳамоҳангшуда, аз ободонӣ ва иқтисод то фарҳанг ва идоракунии муосир мебошад. Дар ин замина, симои роҳбари муосир ҳамчун шахсияте ташаккул меёбад, ки тавонистааст ин равандҳоро дар як низоми ягона муттаҳид намояд.

Ҳамин тавр, Душанбе дар натиҷаи чунин равандҳо ба як маркази рӯ ба тараққӣ табдил ёфта, дурнамои он ҳамчун шаҳри муосир, устувор ва дорои нақши муҳими минтақавӣ равшан мегардад.

Асламова Г.К.-

Сардори шуъбаи тарбия