Ҳамасола 10 октябр дар саросари ҷаҳон Рӯзи умумиҷаҳонии солимии равонӣ таҷлил карда мешавад. Ин сана барои баланд бардоштани сатҳи огоҳии аҳолӣ оид ба аҳамияти солимии равонӣ, пешгирии бемориҳои рӯҳӣ, коҳиш додани тамғагузорӣ нисбат ба шахсони гирифтори мушкилоти равонӣ ва ташвиқи муроҷиати саривақтӣ барои кӯмаки мутахассисон аҳамияти махсус дорад. Солимии равонӣ ҷузъи ҷудонашавандаи саломатии умумии инсон мебошад. Тибқи таърифи Созмони умумиҷаҳонии тандурустӣ, саломатӣ танҳо набудани беморӣ нест, балки ҳолати некӯаҳволии ҷисмонӣ, равонӣ ва иҷтимоиро низ дар бар мегирад. Аз ин рӯ, нигоҳубини ҳолати равонӣ бояд мисли пешгирӣ ва табобати бемориҳои ҷисмонӣ муҳим арзёбӣ гардад.

Солимии равонӣ ҳолатест, ки дар он инсон метавонад имкониятҳои худро дарк намояд, бо стрессҳои маъмулии ҳаёт мубориза барад, самаранок таҳсил ё кор кунад ва дар ҳаёти ҷомеа фаъолона иштирок намояд. Ҳолати равонии инсон ба тарзи фикрронӣ, эҳсосот, рафтор, муносибат бо дигарон, қобилияти қабули қарор ва мутобиқшавӣ ба вазъиятҳои гуногуни зиндагӣ таъсири мустақим мерасонад. Дар шароити муосир афзоиши суръати зиндагӣ, сарбории зиёди таълимӣ ва касбӣ, мушкилоти иқтисодӣ, муҳоҷират, тағйироти иҷтимоӣ, истифодаи аз ҳад зиёди шабакаҳои иҷтимоӣ, камбуди хоб ва паст шудани фаъолияти ҷисмонӣ метавонанд ба вазъи равонии инсон таъсири манфӣ расонанд.

Мушкилоти равонӣ метавонанд дар ҳар синну сол ба вуҷуд оянд. Изтироб, стресс, депрессия, ихтилоли хоб, хастагии равонӣ, камшавии шавқу ҳавас ба таҳсил ё кор ва эҳсоси танҳоӣ аз ҷумлаи ҳолатҳое мебошанд, ки метавонанд сифати зиндагиро коҳиш диҳанд. Махсусан кӯдакон, наврасон ва ҷавонон ба таъсири омилҳои равонӣ ҳассос мебошанд. Давраи таҳсил дар муассисаҳои олӣ низ метавонад бо стресс, имтиҳонҳо, масъулияти зиёд, мутобиқшавӣ ба муҳити нав ва интихоби касб ҳамроҳ гардад. Барои донишҷӯёни донишгоҳҳои тиббӣ масъалаи солимии равонӣ боз ҳам муҳимтар аст. Ҳаҷми зиёди маводи таълимӣ, машғулиятҳои клиникӣ, навбатдориҳо ва масъулияти баланд метавонанд боиси хастагии музмин ва «сӯхтагии касбӣ» шаванд. Аз ин рӯ, ташаккули малакаҳои идоракунии стресс ва нигоҳ доштани тавозуни байни таҳсил, истироҳат ва ҳаёти шахсӣ аҳамияти калон дорад.

Ба ҳолати равонии худ ва наздикон диққат додан муҳим аст. Аломатҳои зерин метавонанд зарурати муроҷиат ба мутахассисро нишон диҳанд:

·        ғамгинӣ ё изтироби давомдор;

·        асабоният ва тағйирёбии ногаҳонии рӯҳия;

·        камшавии шавқу ҳавас ба фаъолиятҳои пешина;

·        ихтилоли хоб;

·        камшавӣ ё зиёдшавии иштиҳо;

·        эҳсоси хастагии доимӣ;

·        душворӣ дар тамаркузи диққат;

·        дурӣ ҷустан аз оила ва дӯстони наздик;

·        паст шудани қобилияти таҳсил ё кор;

·        эҳсоси ноумедӣ ва беқадрӣ.

Мавҷудияти чунин нишонаҳо маънои онро надорад, ки шахс ҳатман гирифтори бемории вазнини равонӣ аст. Аммо давом ёфтани онҳо метавонад сабаби муроҷиат ба равоншинос, равонпизишк ё дигар мутахассиси соҳаи тандурустӣ гардад. Барои нигоҳ доштани солимии равонӣ риояи баъзе қоидаҳои одӣ, вале муҳим тавсия дода мешавад. Пеш аз ҳама, инсон бояд тартиби дурусти рӯзро риоя намуда, барои хоби кофӣ вақт ҷудо намояд. Фаъолияти мунтазами ҷисмонӣ, ғизои мутавозин, муошират бо наздикон ва истироҳати фаъол ба беҳтар шудани ҳолати равонӣ мусоидат мекунанд. Муҳим аст, ки шахс эҳсосоти худро саркӯб накунад ва дар ҳолати зарурӣ бо нафарони боэътимод суҳбат намояд. Омӯзиши усулҳои идоракунии стресс, банақшагирии дурусти вақт, маҳдуд кардани истифодаи аз ҳад зиёди телефон ва шабакаҳои иҷтимоӣ низ метавонад таъсири мусбат расонад. Аз истифодаи машрубот, моддаҳои нашъадор ва дигар роҳҳои носолими «рафъи стресс» бояд худдорӣ кард. Муроҷиат ба мутахассиси равоншинос ё равонпизишк набояд ҳамчун нишонаи заъф қабул карда шавад. Баръакс, муроҷиати саривақтӣ яке аз роҳҳои масъулиятноки нигоҳубини саломатӣ мебошад.

Кормандони соҳаи тандурустӣ дар баланд бардоштани маърифати ҷомеа оид ба солимии равонӣ нақши муҳим доранд. Табиб бояд на танҳо ҳолати ҷисмонӣ, балки вазъи равонии беморро низ ба назар гирад. Барои донишҷӯёни тиб омӯзиши асосҳои равоншиносӣ ва равонпизишкӣ, ташаккули малакаҳои муошират бо бемор ва муносибати беғаразона нисбат ба шахсони гирифтори бемориҳои рӯҳӣ аҳамияти калон дорад. Ҳар як корманди тиб метавонад бо сухани дастгиркунанда, муносибати эҳтиромона ва пешниҳоди кӯмаки саривақтӣ дар беҳтар намудани ҳолати равонии бемор саҳм гузорад. Яке аз мушкилоти муҳими соҳаи солимии равонӣ тарс аз муроҷиат ба мутахассисон мебошад. Баъзе шахсон аз он метарсанд, ки ҷомеа мушкили онҳоро нодуруст қабул мекунад. Тамғагузорӣ ва муносибати манфӣ метавонад шахсро аз гирифтани кӯмаки зарурӣ боздорад. Аз ин рӯ, ҷомеа бояд дарк намояд, ки мушкилоти равонӣ низ мисли дигар бемориҳо метавонанд ташхис ва табобат карда шаванд. Муносибати инсондӯстона, дастгирӣ ва фаҳмиш метавонад дар барқарор шудани саломатӣ нақши калон бозад.

Рӯзи умумиҷаҳонии солимии равонӣ ба мо хотиррасон мекунад, ки саломатии рӯҳӣ қисми муҳими саломатии инсон аст. Нигоҳубини солимии равонӣ бояд аз оила, муассисаҳои таълимӣ, ҷойи кор ва ҷомеа оғоз гардад. Пешгирии стресс, ташаккули тарзи ҳаёти солим, дастгирии иҷтимоӣ ва муроҷиати саривақтӣ ба мутахассис метавонанд хатари пайдоиши бисёр мушкилоти равониро коҳиш диҳанд. Ҳар як инсон метавонад бо таваҷҷуҳ ба ҳолати худ ва атрофиён, дастгирии шахси дар ҳолати душвор қарордошта ва муносибати эҳтиромона нисбат ба бемориҳои равонӣ дар ташаккули ҷомеаи солим саҳм гузорад.

Солимии равонӣ - асоси зиндагии босифат, таҳсили муваффақ, меҳнати самаранок ва ҷомеаи солим мебошад.

Мамадҷонова Г.С.-мудири кафедраи бемориҳои кӯдаконаи №1

ба номи проф. Аминов Ҳ.Ҷ.