Ёдномае дар поси хотираи Устоди зиндаёд Қаландарзода Ёраҳмад Қаландар

Гуфтам чу яке нома нависам зи ғамам,

Бар нома ҳамечакид хун аз қаламам.

Мегуфтаму мегиристам аз сӯзи фироқ,

Ҳам нома гиристу ҳам ману ҳам қаламам.

Ором гузар, эй роҳгузар, бар ин макон боре нигар! Ин ҷо оромгоҳи инсоне қарор дорад, ки рӯзе дар миёни мо буд, бо мо кор мекард, бо табассуми самимӣ суҳбат менамуд, аз ободиву пешрафт сухан мегуфт ва барои беҳтар шудани шароити кору зиндагии дигарон талош меварзид. Имрӯз бошад, аз ӯ танҳо хотираҳо, номи нек, корномаи зиндагӣ ва оромгоҳе боқӣ мондааст, ки ҳар бор дидани он қалби инсонро ба андеша мебарад. Ин ҷо макони оромиши абадии Қаландарзода Ёраҳмад Қаландар аст шахсияте, ки дар зиндагии худ ба илму маориф, ба кори созанда ва ба Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абуалӣ ибни Сино садоқат дошт.

Марг ҳақиқатест, ки дар назди он ҳама баробарем, аммо рафтани баъзе инсонҳо холигие ба вуҷуд меорад, ки бо гузашти рӯзгору солҳо низ пур намешавад. Онҳо аз миёни мо мераванд, вале ҳузурашон дар хотираи одамон боқӣ мемонад. Гоҳе як чеҳраи ошно, як сухани самимӣ, як табассуми гарму як лаҳзаи ҳамкорӣ тамоми хотираҳои гузаштаро зинда мекунад. Дар чунин лаҳзаҳо инсон бештар дарк менамояд, ки арзиши ҳақиқии зиндагӣ на дар дарозии умр, балки дар кору пайкор, муносибати нек ва осоре мебошад, ки аз худ ба ёдгор мегузорад. Ҳақ бар ҷониби шоири бузурги тоҷик Бадриддин Ҳилолӣ, ки фармудаанд:

Дар олами бевафо касе хуррам нест,

Шодиву нишот дар байни одам нест.

Ҳар кас, ки дар ин замона ӯро ғам нест,

Ё одам нест, ё аз ин олам нест.

Қаландарзода Ёраҳмад Қаландар соли 1973 дар ноҳияи Восеъ ба дунё омада, пас аз хатми мактаби миёна роҳи донишандӯзиро пеш гирифт. Соли 1998 факултети фарматсевтии Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абуалӣ ибни Синоро хатм намуда, минбаъд тамоми фаъолияти меҳнатии худро бо ҳамин даргоҳи илму маърифат пайваст кард. Барои ӯ Донишгоҳ танҳо макони таҳсилу кор набуд, балки муҳите буд, ки дар он ташаккул ёфт, таҷриба андӯхт, ба камол расид ва тамоми неруву дониши худро ба пешрафти он равона сохт.

Роҳи меҳнатии ӯ аз вазифаҳои гуногун гузашта, то ба зинаҳои баланди роҳбарӣ расид. Дар давраҳои мухталиф ба ҳайси сардори шуъбаи таҷрибаомӯзӣ, декани факултети фарматсевтӣ, декани факултети стоматологӣ ва ду маротиба муовини ректор оид ба корҳои хоҷагию маъмурӣ фаъолият намуд. Ӯ номзади илмҳои биологӣ буда, дар баробари фаъолияти роҳбарию ташкилотӣ ба корҳои илмию таълимӣ низ таваҷҷуҳ дошт. Барои хизматҳои арзандааш дар соҳаи маориф ва фаъолияти пурсамари меҳнатиаш ба унвони фахрии «Аълочии маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон» сазовор гардидааст.

Фаъолияти ӯ дар вазифаи муовини ректор танҳо иҷрои уҳдадориҳои маъмурию хоҷагидорӣ набуд. Ӯ хуб дарк мекард, ки рушди муассисаи бузурги таълимӣ танҳо бо ташкили дурусти раванди таълим маҳдуд намешавад, балки ба фароҳам овардани муҳити созгор, таҳкими заминаи моддию техникӣ, бунёду навсозии иншоот, беҳтар намудани шароити кору таҳсил ва ободонии муҳити донишгоҳӣ низ вобастагии амиқ дорад. Аз ин рӯ, масъалаҳои ободонӣ ва таъмини фаъолияти мунтазами сохторҳои Донишгоҳ ҳамеша дар меҳвари фаъолияти ӯ қарор доштанд.

Ҳар як иқдоми созанда, ҳар як гӯшаи обод ва ҳар як шароити мусоиде, ки барои омӯзгорону кормандон ва донишҷӯён фароҳам оварда мешуд, барои ӯ аҳамияти хос дошт. Ӯ аз ҷумлаи роҳбароне буд, ки масъулиятро на танҳо вазифаи хизматӣ, балки қарзи инсонӣ ва амонати ҷомеа медонист. Маҳз чунин муносибат ба кор боис гардид, ки дар давоми фаъолияти тӯлонӣ дар ин даргоҳи илму маърифат саҳми арзандаи худро гузорад.

Аммо инсонро танҳо аз рӯйи мансабу унвон ва корномаи хизматӣ шинохтан кофӣ нест. Шахсияти воқеии ӯ пеш аз ҳама дар муносибат бо одамон, дар самимият, хоксорӣ, инсондӯстӣ ва рафтори рӯзмаррааш таҷассум меёбад. Онҳое, ки бо Қаландарзода Ёраҳмад Қаландар ҳамкорӣ доштанд, ӯро ҳамчун инсони кушодарӯ, хоксор, меҳрубон, ғамхор ва дастгири ҳамкорон ба ёд меоранд. Ӯ дар муносибат бо атрофиён самимиятро қадр мекард, ба дарди дигарон бетараф набуд ва мекӯшид, ки дар доираи имкониятҳои худ барои ҳалли мушкилоти ҳамкорон саҳм гузорад.

Дар муҳити корӣ ӯ на танҳо роҳбар, балки ҳамсуҳбати самимӣ ва шахси наздик ба ҳамкорон буд. Бо табассуми хос, муносибати одӣ ва сухани гармаш метавонист фазои мураккаби кориро ором созад. Дар иҷрои вазифаҳо серталабу масъулиятшинос, вале дар муносибат бо одамон ҳалим ва нармдил буд. Ин хислатҳо боис гардида буданд, ки миёни кормандону омӯзгорон ва аҳли Донишгоҳ соҳиби эҳтирому эътимод бошад.

Вале, афсӯс, зиндагӣ ҳамеша мувофиқи орзуву интизориҳои инсон пеш намеравад. Тобистони соли 2026 хабари даргузашти ногаҳонии Қаландарзода Ёраҳмад Қаландар аҳли Донишгоҳро ба андӯҳу ҳасрат гирифтор намуд. Он рӯзе, ки дигар садои ӯ дар роҳравҳои Донишгоҳ ба гӯш намерасид, ҷойи ӯ дар муҳити корӣ холӣ монд ва ҳамкорон дарк карданд, ки яке аз шахсиятҳои шинохтаву таҷрибадори худро аз даст додаанд. Рафтанаш ҳарчанд ногаҳонӣ буд, хотираи ӯро аз қалбҳои онҳое, ки бо ӯ кору зиндагӣ кардаанд, дур насохт.

Имрӯз, вақте ба оромгоҳи ӯ менигарем, беихтиёр андеша мекунем: чӣ қадар орзуҳо нотамом мемонанд, чӣ қадар нақшаҳо дар нимароҳ қатъ мешаванд ва чӣ қадар суханҳое ҳастанд, ки дигар имкони гуфтанашон намемонад. Оромгоҳ хомӯш аст, аммо ин хомӯшӣ барои зиндагон ҳазорҳо ҳарф дорад. Ин ҷо инсон ба қадри лаҳзаҳои зиндагӣ, ба қадри ҳамкорӣ, дӯстӣ, меҳрубонӣ ва ҳузури одамони азиз бештар мерасад.

Шояд имрӯз дигар имкони дидор, суҳбат ва ҳамкории рӯзҳои пешинро надорем, аммо хотираи рӯзҳои бо шумо сипаришуда дар зеҳну қалби ҳамкорон боқӣ мемонад. Шумо аз ин дунё рафтед, вале пайи қадамҳоятон дар муҳити Донишгоҳ, натиҷаи заҳматҳоятон дар корҳои ободониву созандагӣ ва номи некатон дар ёди одамон боқӣ хоҳад монд. Ин аст мероси воқеии инсон, ки на замон метавонад онро фарсуда созад ва на марг аз хотираи мардум берун барад.

Мо имрӯз дар назди оромгоҳи Шумо бо эҳсоси эҳтирому сипос ва қалби пур аз ҳасрат меистем. Ба ёд меорем, ки чӣ гуна бо масъулият ба кор муносибат мекардед, чӣ гуна барои ободии Донишгоҳ талош меварзидед ва чӣ гуна бо самимияти хос бо ҳамкорону атрофиён муносибат менамудед. Ҳар як хотираи нек аз Шумо барои мо гувоҳи он аст, ки зиндагии пурмаъно маҳз бо чунин хислатҳо арзиш пайдо мекунад.

Роҳгузаро, агар аз канори ин оромгоҳ мегузарӣ, лаҳзае таваққуф намо. Ба ин макон бо эҳтиром нигар ва дар ёд дошта бош, ки зери ин хоки ором инсоне хуфтааст, ки рӯзе миёни мардум зиндагӣ кард, меҳнат намуд, ба ҷомеа хизмат кард ва аз худ осори нек боқӣ гузошт. Зиндагӣ гузарон аст, мансабу мартаба ва шӯҳрат низ рӯзе ба анҷом мерасанд, аммо номи неки инсон, агар бо меҳнати ҳалол, рафтори нек ва хизмати содиқона ба даст омада бошад, дар хотираи наслҳо боқӣ мемонад.

Қаландарзода Ёраҳмад Қаландар! Оромгоҳатон обод, хонаи охирататон пурнур ва ёдатон ҳамеша гиромӣ бод. Ба аҳли оила, пайвандон ва наздиконатон сабри ҷамил мехоҳем. Мо ба хотираи неки Шумо эҳтиром мегузорем ва корномаи меҳнатиатонро бо некӣ ба ёд меорем.

Ором гузар, эй роҳгузар, бар ин макон боре нигар,
Ки хуфтааст дар ин ҷо инсоне бо номи нек ва корномаи созанда.
Ӯ рафт, вале осори меҳнаташ боқист,
Ӯ хомӯш шуд, вале хотирааш садо медиҳад.