Саломатии кӯдакон яке аз нишондиҳандаҳои муҳими рушди иҷтимоӣ ва иқтисодии ҷомеа ба ҳисоб меравад. Давраи кӯдакӣ марҳилаи муҳими ташаккули ҷисмонӣ, асабию равонӣ ва иҷтимоии инсон мебошад. Аз ин рӯ, ҳифз ва таҳкими саломатии кӯдак аз вазифаҳои асосии низоми тандурустӣ ба шумор меравад.

Дар ин раванд табиби педиатр нақши муҳим дорад. Педиатр на танҳо бемориҳои кӯдаконро ташхис ва табобат мекунад, балки пешгирии бемориҳо, назорати рушди ҷисмонӣ ва асабию равонӣ, ғизодиҳӣ, эмгузаронӣ ва тарбияи санитарии волидонро низ ба роҳ мемонад. Созмони ҷаҳонии тандурустӣ тавсия медиҳад, ки муоинаҳои мунтазами кӯдакон барои назорати рушд, инкишоф ва беҳбудии онҳо гузаронида шаванд.

Яке аз самтҳои асосии фаъолияти педиатр пешгирии бемориҳо мебошад. Табиб ҳангоми муоинаи профилактикӣ ҳолати умумии кӯдак, вазн, қад, рушди ҷисмонӣ ва асабию равониро арзёбӣ намуда, омилҳои хавфро сари вақт муайян мекунад.

Педиатр инчунин ба волидон оид ба ғизои дуруст, нигоҳубини кӯдак, реҷаи рӯз, фаъолияти ҷисмонӣ, хоби кофӣ ва пешгирии бемориҳои сироятӣ тавсияҳо медиҳад.

Назорати мунтазами рушди кӯдак имкон медиҳад, ки ихтилолҳои ҷисмонӣ ё асабию равонӣ дар марҳилаҳои аввал ошкор карда шаванд. Арзёбии қад, вазн, индекси массаи бадан, рушди нутқ, ҳаракат, қобилияти маърифатӣ ва муносибатҳои иҷтимоӣ қисми муҳими назорати педиатрӣ мебошад.

Назорати рушди кӯдак дар сатҳи ёрии аввалияи тиббию санитарӣ ҳамчун қисми муҳими хизматрасонии мунтазами кӯдакон тавсия шудааст.

Эмгузаронӣ яке аз самараноктарин чораҳои пешгирии бемориҳои сироятӣ мебошад. Педиатр бояд риояи тақвими миллии эмгузаронӣро назорат намуда, волидонро дар бораи аҳамияти ваксинаҳо, нишондодҳо ва зиднишондодҳои онҳо огоҳ созад.

Дар Тоҷикистон низ назорати фарогирии эмгузаронии кӯдакон аҳамияти калон дорад. Тибқи маълумоти Созмони ҷаҳонии тандурустӣ, дар кишвар сатҳи умумии эмгузаронӣ баланд буда, ҳамзамон дар баъзе минтақаҳо нобаробарии фарогирӣ ва кӯдакони пурра ё қисман эмнашуда боқӣ мемонад.

Педиатр бояд нишонаҳои аввалини бемориҳои модарзодӣ, сироятӣ, аллергӣ, камхунӣ, бемориҳои системаи нафаскашӣ, ҳозима, дилу рагҳо ва дигар бемориҳоро сари вақт муайян намояд.

Ташхиси барвақт имконият медиҳад, ки табобат сари вақт оғоз шуда, гузаштани беморӣ ба шакли музмин пешгирӣ карда шавад.

Ғизои дуруст барои рушди ҷисмонӣ ва фаъолияти муътадили системаи асаб, иммунитет ва дигар узвҳои кӯдак аҳамияти калон дорад. Педиатр ба модарон оид ба ғизодиҳии кӯдакони ширмак, чорӣ намудани ғизои иловагӣ ва ташкили ғизои мувофиқ ба синну сол тавсия медиҳад.

Ҳангоми муайян намудани камвазнӣ, вазни зиёдатӣ ё нишонаҳои норасоии ғизо педиатр бояд сабабҳоро муайян намуда, нақшаи ислоҳи ғизоро пешниҳод кунад.

Муоширати дурусти табиб бо волидон қисми муҳими кори педиатр мебошад. Волидон бояд оид ба нигоҳубини кӯдак, аломатҳои хатар, пешгирии бемориҳои сироятӣ ва зарурати муроҷиати саривақтӣ ба муассисаи тиббӣ маълумоти кофӣ дошта бошанд.

Дар масъалаи эмгузаронӣ, масалан, омӯзиш ва машварати кормандони тиб бо волидон метавонад барои бартараф намудани нигарониҳо ва беҳтар намудани фарогирии эмгузаронӣ мусоидат кунад.

Педиатр дар системаи ёрии аввалияи тиббӣ яке аз мутахассисони асосӣ оид ба ҳифзи саломатии кӯдак мебошад. Вазифаи ӯ танҳо табобати беморӣ нест, балки ташкили назорати мунтазам, пешгирии бемориҳо, ошкоркунии барвақт ва равона намудани кӯдак ба мутахассиси дахлдор дар ҳолатҳои зарурӣ мебошад.

Ин равиш барои ташаккули модели пешгирикунанда ва кӯдакмеҳвари хизматрасонии тиббӣ аҳамияти калон дорад. Ҳамин тариқ, табиби педиатр дар ҳифзи саломатии кӯдак нақши калидӣ дорад. Фаъолияти ӯ тамоми марҳилаҳои нигоҳубини кӯдакро дар бар мегирад: назорати рушди ҷисмонӣ ва асабию равонӣ, пешгирии бемориҳо, эмгузаронӣ, ташхиси барвақт, назорати ғизо, табобати бемориҳо ва омӯзиши волидон.

Тақвияти хизматрасонии педиатрӣ ва ёрии аввалияи тиббӣ метавонад ба беҳтар шудани саломатии кӯдакон ва паст шудани хавфи бемориҳои пешгиришаванда мусоидат намояд. Муоинаҳои мунтазами кӯдакон барои таъмини рушди солим ва дастгирии волидон яке аз унсурҳои муҳими чунин низом мебошанд.

Эсоева Л.Г.-ассистенти кафедраи бемориҳои кӯдаконаи № 2