Маориф яке аз соҳаҳои калидии ҳаёти ҷомеа буда, дар ташаккули ҷаҳонбинӣ, баланд бардоштани сатҳи маърифатнокӣ ва тарбияи насли худогоҳу ватандӯст нақши ҳалкунанда дорад. Пешрафти ҳар як давлат пеш аз ҳама ба сатҳи дониш, фарҳанг, ахлоқ ва масъулиятшиносии шаҳрвандони он вобаста мебошад. Аз ин рӯ, мубориза бар зидди коррупсия дар соҳаи маориф на танҳо масъалаи риояи қонун, балки шарти муҳими таъмини адолати иҷтимоӣ, рушди устувори давлат ва бунёди ҷомеаи солим ба шумор меравад.

Коррупсия яке аз зуҳуроти номатлуби ҷомеа буда, эътимоди шаҳрвандонро ба муассисаҳо коҳиш медиҳад, арзишҳои ахлоқиро заиф мегардонад ва барои рушди соҳаҳои гуногун монеа эҷод мекунад. Агар ин падида ба соҳаи маориф роҳ ёбад, оқибатҳои он боз ҳам нигаронкунанда хоҳанд буд, зеро маҳз муассисаҳои таълимӣ бояд намунаи адолат, поквиҷдонӣ, масъулият ва риояи қонун бошанд. Мактаб ва донишгоҳ танҳо макони омузиши илму дониш нестанд, балки муҳити ташаккули шахсияти инсон, парвариши ҳисси ватандӯстӣ ва омузиши арзишҳои баланди ахлоқӣ мебошанд.

Мутаассифона, дар сурати мавҷуд будани муносибатҳои коррупсионӣ дар муассисаҳои таълимӣ, арзиши аслии дониш коста мегардад. Вақте ки баҳои донишҷӯ ё хонанда на аз рӯйи сатҳи дониш, балки бар асоси манфиатҳои шахсӣ муайян карда мешавад, принсипи адолат поймол мегардад. Ҳамчунин, агар қабули довталабон, супоридани имтиҳонҳо, ҳимояи корҳои илмӣ ё ҳалли масъалаҳои маъмурӣ зери таъсири пора ва робитаҳои шахсӣ қарор гирад, ин ҳолат ба сифати таҳсилот ва обрӯи муассисаи таълимӣ таъсири манфӣ мерасонад. Дар чунин шароит шахсони воқеан донишманду лаёқатманд метавонанд аз имкониятҳои баробар маҳрум шаванд, дар ҳоле ки дигарон бо роҳи ғайриқонунӣ ба натиҷаҳои дилхоҳ ноил мегарданд.

Оқибатҳои чунин рафтор танҳо бо доираи як муассисаи таълимӣ маҳдуд намешаванд. Ҷомеае, ки дар он дониш ва салоҳият ҷойи худро ба пора ва муносибатҳои ғайрирасмӣ медиҳанд, дар оянда бо мушкилоти ҷиддии кадрӣ рӯ ба рӯ мегардад. Мутахассисе, ки бе доштани дониши зарурӣ соҳиби диплом шудааст, наметавонад вазифаҳои касбии худро дар сатҳи баланд иҷро намояд. Ин масъала махсусан дар соҳаи тандурустӣ аҳаммияти бузург дорад, зеро сатҳи дониш, маҳорати касбӣ ва масъулияти табиб бевосита ба саломатӣ ва ҳаёти инсон вобаста мебошад. Аз ин рӯ, мубориза бо коррупсия дар муассисаҳои таҳсилоти тиббӣ бояд яке аз самтҳои муҳимми таъмини сифати омодасозии мутахассисони соҳа бошад.

Маорифи бе коррупсия, пеш аз ҳама, маънои фароҳам овардани шароити баробар барои ҳамаи хонандагону донишҷӯён, таъмини шаффофияти равандҳои таълимӣ ва баҳогузории одилонаи донишро дорад. Ҳар як донишҷӯ бояд итминон дошта бошад, ки заҳмат, донишу малака ва иштироки фаъолонаи ӯ дар раванди таълим ба таври воқеӣ арзёбӣ мешаванд. Ҳамзамон, ҳар як омузгор ва корманди соҳаи маориф бояд дарк намояд, ки вазифаи ӯ на танҳо таълим додан, балки бо рафтору кирдори худ намунаи поквиҷдонӣ ва садоқат ба арзишҳои инсонӣ будан аст.

Дар ин раванд баланд бардоштани маърифати ҳуқуқӣ ва зиддикоррупсионии аҳолӣ аҳаммияти махсус дорад. Хонандагону донишҷӯён бояд аз овони таҳсил моҳияти коррупсия, сабабҳо ва оқибатҳои он, инчунин роҳҳои пешгирии ин зуҳуроти номатлубро омузанд. Тарбияи насли ҷавон дар рӯҳияи ростқавлӣ, адолат, меҳнатдӯстӣ ва эҳтиром ба қонун заминаи боэътимоди пешгирии коррупсия дар оянда мебошад. Ҷавонон бояд дарк кунанд, ки муваффақияти воқеӣ тавассути донишандӯзӣ, заҳмати ҳалол ва такмили пайвастаи қобилиятҳо ба даст меояд, на бо истифода аз роҳҳои ғайриқонунӣ.

Пешгирии коррупсия дар соҳаи маориф ҳамчунин муносибати ҷиддӣ ва ҳамоҳангшудаи роҳбарияти муассисаҳои таълимӣ, омузгорон, донишҷӯён, падару модарон ва ҷомеаро талаб мекунад. Тақвияти назорати дохилӣ, шаффофияти қабули қарорҳо, истифодаи усулҳои рақамӣ дар идоракунии равандҳои таълимӣ, ташкили низоми одилонаи баҳогузорӣ ва баррасии саривақтии муроҷиатҳо метавонанд барои коҳиш додани омилҳои коррупсионӣ мусоидат намоянд. Ҳамзамон, ҳар як ҳолати қонуншиканӣ бояд дар доираи талаботи қонун ва бо риояи принсипҳои адолат мавриди баррасӣ қарор гирад.

Нақши омузгор дар ин самт басо бузург аст. Омузгоре, ки бо виҷдони пок фаъолият мекунад, донишро аз манфиати шахсӣ боло мегузорад ва ба ҳамаи шогирдон муносибати баробар дорад, дар зеҳни онҳо эҳтиром ба адолат ва меҳнати ҳалолро ташаккул медиҳад. Баръакс, ҳар гуна рафтори ношоиста метавонад ба ҷаҳонбинии ҷавонон таъсири манфӣ расонад. Аз ин рӯ, баланд бардоштани мақоми иҷтимоии омузгор, фароҳам овардани шароити муносиб барои фаъолияти ӯ ва таҳкими масъулияти касбӣ бояд дар баробари чораҳои зиддикоррупсионӣ амалӣ карда шаванд.

Падару модарон низ дар ташаккули муҳити солими таълимӣ саҳми назаррас доранд. Онҳо бояд фарзандони худро ба донишомузии мустақилона, эҳтироми омузгор ва риояи қоидаҳои муассисаи таълимӣ ҳидоят намоянд. Ҳар гуна кӯшиши ба даст овардани баҳои баланд ё натиҷаи дилхоҳ тавассути пора, новобаста аз ангеза, ба раванди тарбия ва ташаккули ахлоқии фарзанд зарар мерасонад. Фарҳанги зиддикоррупсионӣ аз оила оғоз ёфта, дар мактаб ва донишгоҳ такмил меёбад ва дар муҳити ҷомеа устувор мегардад.

Дар Ҷумҳурии Тоҷикистон масъалаи мубориза бо коррупсия яке аз самтҳои муҳими таъмини волоияти қонун ва рушди устувори ҷомеа ба ҳисоб меравад. Дар ин замина, ҳар як муассисаи таълимӣ бояд дар татбиқи чораҳои пешгирикунанда, баланд бардоштани маърифати ҳуқуқии шаҳрвандон ва ташаккули муносибати оштинопазир нисбат ба коррупсия саҳми фаъол гузорад. Муваффақияти ин раванд танҳо бо қабули санадҳо ва гузаронидани чорабиниҳои расмӣ маҳдуд намешавад, балки ба муносибати ҳаррӯзаи одамон, масъулияти шахсӣ ва омодагии онҳо барои риояи меъёрҳои ахлоқию ҳуқуқӣ вобаста аст.

Хулоса, маорифи бе коррупсия кафили ҷомеаи солим, рушди устувори давлат ва ояндаи дурахшони миллат мебошад. Барои расидан ба ин ҳадаф, ҳар як омузгор, донишҷӯ, хонанда, падару модар ва роҳбари муассисаи таълимӣ бояд масъулияти худро дарк намояд. Мо бояд ба он муваффақ шавем, ки дар муҳити таълимӣ дониш аз манфиати шахсӣ, адолат аз муносибатҳои ғайриқонунӣ ва поквиҷдонӣ аз ҳар гуна худхоҳӣ боло гузошта шаванд. Танҳо дар чунин шароит метавон насли босавод, соҳибмаърифат, ватандӯст ва дорои масъулияти баланди шаҳрвандиро тарбия намуд. Бигзор ҳар як муассисаи таълимӣ макони дониш, адолат ва поквиҷдонӣ бошад, зеро мубориза бо коррупсия аз ҳар яки мо оғоз меёбад ва ояндаи ҷомеа аз интихоби имрӯзаи мо вобаста аст.