Коррупсия яке аз зуҳуроти номатлуби ҷомеаи муосир ба шумор рафта, ба рушди иқтисодию иҷтимоӣ, таҳкими адолати иҷтимоӣ, эътимоди шаҳрвандон ба мақомоти давлатӣ ва таъмини волоияти қонун таъсири манфӣ мерасонад. Ин падидаи хатарнок на танҳо фаъолияти самараноки сохторҳои давлатиро халалдор месозад, балки заминаҳои рушди устувори кишварро низ заиф мегардонад. Аз ин рӯ, мубориза бар зидди коррупсия яке аз масъалаҳои муҳими ҷомеа буда, иштироки фаъолонаи тамоми қишрҳои аҳолӣ, бахусус ҷавонон, зиёиён ва хизматчиёни давлатиро тақозо менамояд.

Коррупсия дар шаклҳои гуногун, аз ҷумла ришваситонӣ, ришвадиҳӣ, сӯиистифода аз мансаб, истифодаи мақоми хизматӣ ба манфиати шахсӣ, хешутаборбозӣ ва азонихудкунии молу мулки давлатӣ зоҳир мегардад. Ҳар яке аз ин амалҳо ба принсипҳои адолат, баробарҳуқуқӣ ва масъулиятшиносӣ мухолиф буда, боиси халалдор шудани муносибатҳои солими ҷамъиятӣ мегардад. Вақте ки манфиати шахсӣ аз манфиати ҷомеа ва давлат боло гузошта мешавад, арзишҳои ахлоқӣ коста гардида, эҳтиром ба қонун ва меъёрҳои ҳуқуқӣ коҳиш меёбад.

Яке аз паёмадҳои хатарноки коррупсия таъсири он ба иқтисодиёти кишвар мебошад. Дар шароите, ки маблағҳои давлатӣ ба таври ғайримақсаднок истифода мешаванд ё қарорҳои иқтисодӣ бар асоси манфиатҳои шахсӣ қабул мегарданд, имкониятҳои рушди истеҳсолот, таъсиси ҷойҳои нави корӣ ва беҳтар намудани сатҳи зиндагии мардум маҳдуд мешаванд. Коррупсия метавонад ба фаъолияти соҳибкорӣ монеа эҷод намуда, рақобати солимро халалдор созад ва сармоягузоронро аз ҳамкорӣ боздорад. Дар натиҷа, захираҳое, ки бояд барои ободонии кишвар, бунёди муассисаҳои таълимӣ, беморхонаҳо, роҳҳо ва дигар иншооти муҳим равона шаванд, самаранок истифода намегарданд.

Масъалаи дигар таъсири манфии коррупсия ба адолати иҷтимоӣ мебошад. Ҷомеа танҳо дар ҳолате метавонад устуворона рушд намояд, ки ҳар як шаҳрванд худро дар назди қонун баробар ҳис кунад ва ба имкониятҳои одилонаи таҳсил, кор ва пешрафт дастрасӣ дошта бошад. Агар ҷойи кор, имтиёз ё мансаб на бар асоси дониш, қобилият ва салоҳият, балки бо роҳи ришва ё робитаҳои шахсӣ ба даст оварда шавад, ҳисси ноумедӣ ва беэътимодӣ дар байни мардум афзоиш меёбад. Чунин ҳолат метавонад боиси паст гардидани ҳавасмандии ҷавонон ба донишомӯзӣ, заҳмати ҳалол ва фаъолияти созанда гардад.

Коррупсия бахусус дар соҳаҳои маориф ва тандурустӣ паёмадҳои ҷиддӣ дорад. Дар соҳаи маориф он метавонад ба паст шудани сифати таълиму тарбия, коҳиши эътибори омӯзгор ва беқадр гардидани дониш оварда расонад. Дар соҳаи тандурустӣ бошад, ҳар гуна муносибати коррупсионӣ метавонад дастрасии одилонаи шаҳрвандонро ба хизматрасониҳои тиббӣ маҳдуд созад ва ба эътимоди мардум нисбат ба кормандони соҳаи тиб таъсири манфӣ расонад. Аз ин рӯ, дар чунин соҳаҳои барои ҷомеа ҳаётан муҳим риояи қатъии меъёрҳои ахлоқӣ, шаффофият ва масъулияти касбӣ аҳаммияти махсус дорад.

Ояндаи давлат аз сатҳи маърифати ҳуқуқӣ, худшиносии миллӣ ва масъулиятшиносии шаҳрвандони он вобастагии калон дорад. Агар насли ҷавон аз овони мактабхонӣ ва донишҷӯӣ ба арзишҳои ростқавлӣ, адолат, поквиҷдонӣ ва эҳтироми қонун арҷ гузорад, заминаи боэътимоди ташаккули ҷомеаи солим фароҳам меояд. Ҷавонон бояд дарк намоянд, ки муваффақияти ҳақиқӣ тавассути дониш, меҳнати ҳалол, қобилияти касбӣ ва саъю кӯшиши пайваста ба даст меояд, на бо роҳи истифодаи робитаҳои ғайриқонунӣ ё додани пора. Маҳз ҳамин гуна ҷаҳонбинӣ метавонад ба пешгирии коррупсия ва тарбияи насли масъулиятшиносу ватандӯст мусоидат намояд.

Дар ин раванд нақши оила, муассисаҳои таълимӣ, воситаҳои ахбори омма ва ҷомеаи шаҳрвандӣ муҳим аст. Оила бояд дар тарбияи фарзандон намунаи ростқавлӣ ва поквиҷдонӣ бошад. Муассисаҳои таълимӣ вазифадоранд, ки дар баробари додани дониш, ҳисси масъулияти шаҳрвандӣ ва эҳтиром ба қонунро дар замири хонандагону донишҷӯён ташаккул диҳанд. Воситаҳои ахбори омма низ метавонанд тавассути нашри маводи таҳлилӣ, гузаронидани суҳбату мизи мудаввар ва баланд бардоштани маърифати ҳуқуқии аҳолӣ дар пешгирии ин зуҳуроти номатлуб саҳми назаррас гузоранд.

Мубориза бо коррупсия танҳо вазифаи мақомоти ҳифзи ҳуқуқ ё сохторҳои махсус нест. Ин масъулияти умумии ҳар як шаҳрванд мебошад. Барои коҳиш додани ин падида зарур аст, ки шаффофияти фаъолияти мақомоти давлатӣ тақвият ёфта, тартиби пешниҳоди хизматрасониҳои давлатӣ содаву фаҳмо гардад, назорати ҷамъиятӣ густариш ёбад ва барои пешгирии бархӯрди манфиатҳо тадбирҳои муассир андешида шаванд. Ҳамзамон, риояи принсипи ногузирии ҷавобгарӣ барои кирдорҳои коррупсионӣ, таъмини баробарии ҳама дар назди қонун ва ҳифзи ҳуқуқи шахсоне, ки дар бораи чунин ҳолатҳо бо роҳи қонунӣ хабар медиҳанд, аҳаммияти калон дорад.

Ҳар як шаҳрванд бояд дарк кунад, ки додани пора низ метавонад ба паҳншавии коррупсия мусоидат намояд. Баъзан шахс бо андешаи осон кардани ҳалли масъалаи худ ба чунин амал даст мезанад, аммо дар асл ба ташаккули муносибатҳои носолим замина мегузорад. Мавқеи шаҳрвандии устувор аз он иборат аст, ки инсон аз ҳар гуна амали ғайриқонунӣ худдорӣ карда, масъалаҳои худро бо роҳҳои қонунӣ ҳал намояд. Бетарафӣ дар баробари коррупсия метавонад ба густариши он мусоидат кунад, дар ҳоле ки иродаи қавӣ, огоҳии ҳуқуқӣ ва рафтори намунавӣ барои пешгирии ин падида замина фароҳам меоранд.

Дар Ҷумҳурии Тоҷикистон низ масъалаи пешгирӣ ва мубориза бо коррупсия яке аз самтҳои муҳими таҳкими давлатдорӣ ва таъмини рушди устувор мебошад. Барои расидан ба ҳадафҳои созанда, баланд бардоштани сатҳи зиндагии мардум ва бунёди ҷомеаи адолатпарвар зарур аст, ки ҳар як шаҳрванд дар доираи салоҳият ва имкониятҳои худ ба риояи қонун, ҳифзи манфиатҳои миллӣ ва тарғиби арзишҳои поквиҷдонӣ мусоидат намояд. Танҳо дар сурати ҳамкории мақомоти давлатӣ ва ҷомеа, таҳкими фарҳанги ҳуқуқӣ ва баланд бардоштани масъулияти шахсӣ метавон ба натиҷаҳои назаррас ноил гардид.

Дар умум, коррупсия монеаи ҷиддӣ дар роҳи рушди ҷомеа, таҳкими адолати иҷтимоӣ ва таъмини ояндаи неки давлат мебошад. Мубориза бо он бояд на танҳо дар сатҳи қонунгузорӣ ва фаъолияти мақомоти давлатӣ, балки дар тафаккур, рафтор ва муносибати ҳар як инсон ба зиндагӣ ҷойгоҳи устувор дошта бошад. Ҳар як амали ростқавлона, ҳар як қарори одилона ва ҳар як мавқеи қатъӣ бар зидди ришваситонию ришвадиҳӣ қадаме ба сӯи ҷомеаи солим аст. Биёед, бо эҳтиром ба қонун, меҳнати ҳалол, масъулияти шаҳрвандӣ ва рӯҳияи ватандӯстӣ дар мубориза бар зидди коррупсия саҳми худро гузорем, зеро ояндаи ободу пешрафтаи давлат аз поквиҷдонӣ ва иродаи имрӯзаи ҳар яки мо вобаста мебошад.

ШУЪБАИ ИТТИЛООТ ВА РОБИТА БО ҶОМЕА