Истиқлолият барои ҳар як миллату давлат яке аз бузургтарин дастовардҳои таърихӣ ба ҳисоб меравад. Давлати соҳибистиқлол метавонад роҳи сиёсӣ, иқтисодӣ, иҷтимоӣ ва фарҳангии худро мустақилона муайян намояд. Барои мардуми тоҷик низ ба даст овардани истиқлолияти давлатӣ рӯйдоди бузург ва тақдирсоз мебошад. Истиқлолият ба миллати тоҷик имконият фароҳам овард, ки давлатдории миллии худро таҳким бахшида, таърих, забон, фарҳанг ва анъанаҳои миллии худро ҳифз ва рушд диҳад.

Ҷумҳурии Тоҷикистон 9-уми сентябри соли 1991 Истиқлолияти давлатии худро эълон намуд. Аз ҳамин сана марҳилаи нави таърихи давлатдории тоҷикон оғоз гардид. Ҳар сол 9-уми сентябр дар мамлакат ҳамчун Рӯзи Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон ҷашн гирифта мешавад. Ин рӯз барои ҳар як шаҳрванди кишвар рамзи озодӣ, соҳибдавлатӣ, худшиносии миллӣ ва ифтихори ватандорӣ мебошад.

Тоҷикистон солҳои зиёд дар ҳайати Иттиҳоди Шӯравӣ қарор дошт. Дар охири солҳои 1980 ва аввали солҳои 1990 дар ҳаёти сиёсиву иҷтимоии Иттиҳоди Шӯравӣ тағйироти бузург ба амал омаданд. Ҷумҳуриҳои собиқ шӯравӣ ба мустақилияти давлатӣ рӯ оварданд. Дар чунин шароити таърихӣ Тоҷикистон низ роҳи мустақилонаи худро интихоб кард.

9-уми сентябри соли 1991 дар шаҳри Душанбе иҷлосияи Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон баргузор гардид. Дар ин иҷлосия Қарор дар бораи Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон қабул карда шуд. Бо ин қарор Тоҷикистон ҳамчун давлати соҳибистиқлол роҳи нави таърихии худро оғоз намуд.

Истиқлолият барои Тоҷикистон имконият фароҳам овард, ки сиёсати дохилӣ ва хориҷии худро мустақилона муайян кунад, муносибатҳои дипломатӣ бо давлатҳои ҷаҳон барқарор намояд ва ҳамчун субъекти мустақили муносибатҳои байналмилалӣ фаъолият кунад. Тоҷикистон баъд аз истиқлолият ба созмонҳои байналмилалӣ дохил шуда, бо кишварҳои гуногуни ҷаҳон муносибатҳои дӯстона ва ҳамкории судмандро ба роҳ монд.

Аммо солҳои аввали истиқлолият барои кишвари мо давраи хеле душвор буданд. Низоъҳои сиёсӣ ва ҷанги шаҳрвандӣ ба иқтисод, зиндагии мардум ва сохтори давлатӣ таъсири манфӣ расониданд. Дар чунин вазъият барои мардуми Тоҷикистон сулҳу субот ва ваҳдати миллӣ аҳамияти ҳаётӣ пайдо кард.

Яке аз муҳимтарин рӯйдодҳои таърихи навини Тоҷикистон ба даст омадани сулҳу ваҳдати миллӣ мебошад. Пас аз музокироти тӯлонӣ миёни ҷонибҳои даргир 27-уми июни соли 1997 Созишномаи умумии истиқрори сулҳ ва ризоияти миллӣ ба имзо расид. Ин рӯйдод барои барқарор намудани сулҳу субот ва оғози корҳои созандагӣ дар кишвар заминаи муҳим гузошт.

Сулҳ ба мардуми Тоҷикистон имконият дод, ки ба ояндаи худ бо умеди бештар назар кунад. Баъд аз барқарор шудани сулҳу субот корҳои ободонӣ ва рушди иқтисодиву иҷтимоӣ вусъат гирифтанд. Роҳҳо, пулҳо, мактабҳо, беморхонаҳо, корхонаҳо ва дигар иншооти иҷтимоӣ сохта ва навсозӣ шуданд.

Ваҳдати миллӣ яке аз арзишҳои муҳими давлати соҳибистиқлол мебошад. Ҳар як шаҳрванди Тоҷикистон бояд сулҳу оромиро қадр намуда, барои таҳкими дӯстӣ ва ягонагии ҷомеа саҳм гузорад.

Истиқлолият пеш аз ҳама ба мардуми тоҷик имконият дод, ки соҳиби давлати мустақил бошад. Тоҷикистон соҳиби Конститутсия, Парчам, Нишон ва Суруди миллӣ гардид. Ин рамзҳо нишонаи соҳибдавлатӣ ва истиқлолияти миллии мо мебошанд.

6-уми ноябри соли 1994 Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон қабул гардид. Конститутсия асосҳои давлатдорӣ, ҳуқуқу озодиҳои шаҳрвандон ва сохтори мақомоти давлатиро муайян мекунад. Қабули Конститутсия барои таҳкими низоми ҳуқуқӣ ва давлатдории миллӣ аҳамияти бузург дошт.

Парчами давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон 24-уми ноябри соли 1992 қабул гардид. Парчам аз се ранг — сурх, сафед ва сабз — иборат буда, дар қисми марказии он тоҷ ва ҳафт ситора ҷой гирифтааст. Парчам яке аз муқаддастарин рамзҳои давлатии Тоҷикистон мебошад.

Истиқлолият инчунин барои рушди забони давлатӣ ва фарҳанги миллӣ шароити мусоид фароҳам овард. Забони тоҷикӣ ҳамчун забони давлатӣ мақоми муҳим пайдо кард. Ба омӯзиши таърих, адабиёт, фарҳанг ва мероси маънавии миллати тоҷик таваҷҷуҳи бештар зоҳир гардид. Осори бузургони адабиёти тоҷик, аз ҷумла Рӯдакӣ, Фирдавсӣ, Носири Хусрав, Камоли Хуҷандӣ ва дигарон ҳамчун мероси гаронбаҳои миллӣ бештар муаррифӣ карда мешаванд.

Дар давоми солҳои истиқлолият дар Тоҷикистон корҳои зиёди созандагӣ анҷом дода шуданд. Яке аз самтҳои муҳими рушди кишвар энергетика мебошад. Тоҷикистон дорои захираҳои бузурги обӣ буда, рушди неруи барқи обиро яке аз самтҳои муҳими иқтисодии худ медонад. Сохтмони неругоҳҳои барқи обӣ ва рушди инфрасохтори энергетикӣ барои пешрафти кишвар аҳамияти калон доранд.

Дар соҳаи нақлиёт низ корҳои назаррас анҷом дода шуданд. Сохтмони роҳҳо, нақбҳо ва пулҳо робитаи байни минтақаҳои кишварро беҳтар намуда, барои рушди тиҷорат ва иқтисод шароити мусоид фароҳам овард. Нақбҳои «Истиқлол», «Шаҳристон» ва дигар иншооти нақлиётӣ аз ҷумлаи лоиҳаҳои муҳими даврони истиқлолият мебошанд.

Соҳаи маориф низ рушд кардааст. Дар шаҳру ноҳияҳои гуногун мактабҳо ва муассисаҳои таълимӣ сохта ва таъмир гардиданд. Донишҷӯён имконият пайдо карданд, ки дар дохил ва хориҷи кишвар таҳсил намуда, дониш ва таҷрибаи худро зиёд кунанд. Рушди илм ва маориф барои ояндаи давлат аҳамияти махсус дорад.

Дар соҳаи фарҳанг низ тағйироти муҳим ба вуҷуд омаданд. Ҷашни Наврӯз, ки яке аз қадимтарин анъанаҳои мардуми тоҷик мебошад, бо шукӯҳи бештар баргузор мешавад. Осорхонаҳо, китобхонаҳо, марказҳои фарҳангӣ ва дигар муассисаҳои фарҳангӣ барои ҳифз ва муаррифии мероси миллӣ фаъолият мекунанд.

Дар солҳои истиқлолият симои пойтахти кишвар шаҳри Душанбе ба таври назаррас тағйир ёфт. Дар шаҳр биноҳои нави давлатӣ, фарҳангӣ ва иҷтимоӣ сохта шуданд. Қасри миллат, Китобхонаи миллӣ, Осорхонаи миллӣ, майдонҳо, боғҳо ва дигар иншооти муосир ба шаҳри Душанбе ҳусни хос мебахшанд.

Бунёди баландтарин сутуни Парчами давлатӣ дар маркази Душанбе низ яке аз рамзҳои муҳими даврони истиқлолият ба шумор меравад. Иншооти бузурги шаҳрӣ нишон медиҳанд, ки Тоҷикистон дар роҳи рушди меъморӣ ва шаҳрсозӣ қадамҳои муҳим гузоштааст.

Дар баробари Душанбе, дигар шаҳрҳо ва ноҳияҳои кишвар низ рушд мекунанд. Хуҷанд, Ҳисор, Кӯлоб, Панҷакент ва дигар шаҳрҳо дорои ёдгориҳои таърихӣ ва фарҳангии зиёд мебошанд.

Тоҷикистон дорои таърихи бисёр қадима ва табиати нотакрор мебошад. Қалъаи Ҳисор яке аз ёдгориҳои машҳури таърихии кишвар буда, аз таърихи бойи тоҷикон шаҳодат медиҳад. Панҷакенти қадим низ яке аз марказҳои муҳими тамаддуни гузашта ба ҳисоб меравад.

Кӯҳҳои Помир, ки бо зебоии худ машҳуранд, қисми муҳими сарвати табиии Тоҷикистон мебошанд. Кӯли Сарез, Искандаркӯл, ҳафт кӯли Марғузор, кӯли Қаракӯл ва дигар мавзеъҳои табиӣ барои рушди сайёҳӣ имкониятҳои калон доранд.

Истиқлолият ба Тоҷикистон имконият дод, ки мероси таърихию фарҳангӣ ва табиии худро бештар ба ҷаҳониён муаррифӣ намояд. Рушди сайёҳӣ метавонад барои иқтисоди кишвар ва беҳтар шудани зиндагии мардум низ аҳамияти калон дошта бошад.

Ҷавонон ояндаи ҳар як давлат мебошанд. Дар Тоҷикистон қисми зиёди аҳолиро ҷавонон ташкил медиҳанд ва саҳми онҳо дар рушди ҷомеа хеле муҳим аст. Дар даврони истиқлолият барои таҳсил, варзиш, рушди илм ва фаъолияти ҷавонон имкониятҳои бештар фароҳам оварда шудаанд.

Ҷавонон бояд аз имкониятҳои мавҷуда самаранок истифода баранд, дониш омӯзанд, касбу ҳунар аз худ кунанд ва барои пешрафти Ватан саҳм гузоранд. Дониш, меҳнат, масъулият ва ватандӯстӣ қувваҳое мебошанд, ки метавонанд ояндаи Тоҷикистонро боз ҳам равшантар созанд.

Ҳифзи истиқлолият вазифаи танҳо давлат нест. Ҳар як шаҳрванд бояд қонунро эҳтиром кунад, сулҳу ваҳдатро ҳифз намояд ва барои ободии маҳалли зист ва Ватани худ саҳм гузорад.

Мамадёқубова Д. Д.-ассистенти кафедраи акушерӣ ва гинекологии №2