16 НОЯБР -РӮЗИ ПРЕЗИДЕНТИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН

16 НОЯБР -РӮЗИ ПРЕЗИДЕНТИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН

Дар таърихи ҳар як давлат санаҳое ҳастанд, ки на танҳо як воқеаи муайянро ёдрас мекунанд, балки барои дарки роҳи тайкардаи миллат, арзишҳои миллӣ ва масъулияти наслҳои имрӯзу оянда аҳаммияти хос доранд. Яке аз чунин санаҳои муҳим дар ҳаёти сиёсиву ҷамъиятии Тоҷикистони соҳибистиқлол 16 ноябр — Рӯзи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон мебошад. Ин рӯз рамзи эҳтиром ба ниҳоди президентӣ, арҷгузорӣ ба давлатдорӣ ва ёдоварӣ аз марҳилаҳои сарнавиштсози таърихи навини кишвар ба шумор меравад.

Барои дарки маънои ин сана бояд ба оғози солҳои навадуми асри XX назар афканд. Тоҷикистон баъди ба даст овардани Истиқлоли давлатӣ дар соли 1991 ба марҳилаи мураккаби ташаккули давлатдории мустақил ворид гардид. Вазъи сиёсиву иҷтимоии он давра осон набуд: нооромӣ, буҳрони сиёсӣ ва мушкилоти иқтисодӣ ҷомеаро ба ташвиш оварда буданд. Дар чунин шароит масъалаи ҳифзи давлат, барқарор намудани субот, нигоҳ доштани ягонагии кишвар ва муайян кардани самти минбаъдаи рушди он аҳаммияти аввалиндараҷа пайдо кард.

16 ноябри соли 1992 дар шаҳри Хуҷанд Иҷлосияи XVI Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон ба кори худ оғоз намуд. Ин иҷлосия дар таърихи давлатдории навини тоҷикон ҷойгоҳи махсус дорад, зеро дар он масъалаҳои муҳими сиёсӣ ва ташкили сохторҳои давлатӣ баррасӣ гардиданд. Дар ҷараёни иҷлосия Эмомалӣ Раҳмон Раиси Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон интихоб шуданд. Қарорҳои қабулшуда барои барқарор намудани фаъолияти ниҳодҳои давлатӣ ва фароҳам овардани заминаи раванди сулҳу субот нақши муҳим бозиданд.

Санаи 16 ноябр боз як рӯйдоди муҳими таърихиро дар худ таҷассум мекунад. 16 ноябри соли 1994 Эмомалӣ Раҳмон бори нахуст ҳамчун Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар назди халқу Ватан савганд ёд карданд. Савгандёдкунӣ оғози марҳилаи нави фаъолияти ниҳоди президентӣ дар шароити давлати соҳибистиқлол буд. Аз ин рӯ, ин сана бо ду рӯйдоди муҳим оғози Иҷлосияи XVI –уми Шурои Олӣ дар соли 1992 ва савгандёдкунии нахустини Президент дар соли 1994 пайванди таърихӣ дорад.

Ниҳоди президентӣ яке аз рукнҳои муҳими сохтори конститутсионии давлат ба ҳисоб меравад. Мақоми Президент, тартиби интихоб ва ваколатҳои ӯ дар Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон муайян шудаанд. Президент ҳамчун сарвари давлат ва кафили риояи Конститутсия ва қонунҳо дар доираи ваколатҳои конститутсионии худ барои ҳифзи истиқлолияти давлатӣ, тамомияти арзӣ, амнияти миллӣ ва фаъолияти муназзами сохторҳои давлатӣ масъулияти муҳим дорад. Моҳияти ин мақом пеш аз ҳама дар хизмат ба давлату ҷомеа ва ҳимояи манфиатҳои умумимиллӣ ифода меёбад.

Дар солҳои соҳибистиқлолӣ масъалаҳои таҳкими сулҳу ваҳдати миллӣ, барқарорсозии иқтисодиёт, рушди инфрасохтор, беҳтар намудани шароити иҷтимоии аҳолӣ ва густариши муносибатҳои байналмилалӣ аз самтҳои муҳими сиёсати давлатӣ ба шумор рафтанд. Дар ин раванд фаъолияти Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон бо марҳилаҳои муҳими таърихи кишвар пайванд дорад. Аз ҷумла, раванди музокироти сулҳ, ба имзо расидани Созишномаи умумии истиқрори сулҳ ва ризоияти миллӣ дар соли 1997 ва тадбирҳои минбаъдаи таҳкими ваҳдати ҷомеа дар хотираи таърихии мардум ҷойгоҳи хос доранд.

Сулҳу субот барои пешрафти ҳар ҷомеа шарти асосӣ мебошад. Танҳо дар фазои орому устувор имконият фароҳам меояд, ки муассисаҳои таълимӣ, илмӣ, фарҳангӣ ва истеҳсолӣ фаъолияти худро густариш диҳанд, ҷавонон дониш омӯзанд ва шаҳрвандон дар ободонии Ватан саҳм гузоранд. Аз ин ҷиҳат, таҷрибаи сулҳофарии Тоҷикистон ҳамчун яке аз саҳифаҳои муҳими таърихи муосири кишвар арзёбӣ мегардад. Ҳифзи ин дастовард вази фаи танҳо давлат нест; ҳар як шаҳрванди кишвар низ бо эҳтиром ба қонун, таҳаммулпазирӣ ва масъулияти шаҳрвандӣ дар пойдории он саҳм мегузорад.

Дар баробари ин, рушди давлатдорӣ танҳо бо суботи сиёсӣ маҳдуд намешавад. Пешрафти маорифу илм, тандурустӣ, фарҳанг, иқтисод, роҳу нақлиёт, энергетика ва технологияҳои муосир низ аз омилҳои муҳимми баланд бардоштани сатҳи зиндагии мардум мебошанд. Ҳадафи ҳар сиёсати давлатӣ бояд фароҳам овардани шароити муносиб барои зиндагии шоиста, ҳифзи ҳуқуқу озодиҳои инсон ва рушди имкониятҳои шаҳрвандон бошад. Маҳз бо чунин меъёрҳо метавон натиҷаи фаъолияти ниҳодҳои давлатиро арзёбӣ кард.

16 ноябр ҳамчун Рӯзи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон соли 2016 мақоми расмии ҷашни давлатӣ гирифт. Бо Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 14 майи соли 2016, №1320 ба Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи рӯзҳои ид» илова ворид карда шуда, 16 ноябр ҳамчун Рӯзи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муқаррар гардид. Ин иқдоми қонунгузорӣ санаи мазкурро ба тақвими рӯзҳои ид ворид намуд ва заминаи ҳуқуқии таҷлили ҳамасолаи онро фароҳам овард.

Таҷлили Рӯзи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон бояд пеш аз ҳама ба омӯзиши таърихи давлатдории миллӣ, эҳтиром ба Конститутсия ва қонунҳо, таҳкими худшиносии миллӣ ва баланд бардоштани масъулияти шаҳрвандӣ мусоидат намояд. Ин рӯз фурсатест, ки ҷомеа ба роҳи тайкардаи давлат назар карда, дастовардҳо ва мушкилоти мавҷударо воқеъбинона таҳлил намояд. Арҷгузорӣ ба таърих маънои онро дорад, ки аз таҷрибаи гузашта сабақ гирифта, барои ояндаи устувору ободи кишвар талош варзем.

Дар чунин рӯзҳо баргузории чорабиниҳои илмиву фарҳангӣ, конфронсу мизи мудаввар, вохӯриҳо бо ҷавонон, намоишҳои китоб ва барномаҳои маърифатӣ аҳаммияти калон дорад. Махсусан, барои насли ҷавон донистани таърихи Истиқлоли давлатӣ, марҳилаҳои ташаккули сохтори конститутсионӣ ва нақши сулҳу ваҳдат дар рушди ҷомеа зарур аст. Ҷавонон бояд дарк намоянд, ки ояндаи давлат аз сатҳи дониш, ҷаҳонбинӣ, касбият, ахлоқ ва ҳисси масъулияти онҳо вобаста мебошад.

Ҳар як шаҳрванди Тоҷикистон метавонад дар пешрафти Ватан саҳми арзанда гузорад: бо омӯзиши пайваста, меҳнати ҳалол, риояи қонун, ҳифзи муҳити зист, эҳтироми арзишҳои миллӣ ва муносибати нек бо ҳамдигар. Барои омӯзгорон тарбияи насли донишманду ватандӯст, барои табибон ҳифзи саломатии мардум, барои муҳандисону сохтмончиён ободонии кишвар ва барои кормандони соҳаҳои гуногун иҷрои софдилонаи вазифаҳои касбӣ шаклҳои муҳими хизмат ба ҷомеа мебошанд.

Ватандӯстӣ танҳо дар сухан ифода намеёбад. Он пеш аз ҳама дар амал, дар муносибати масъулона ба кору таҳсил, дар эҳтироми ҳуқуқи дигарон ва дар талош барои беҳтар намудани зиндагии ҷомеа зоҳир мегардад. Давлати соҳибистиқлол ба шаҳрвандони фаъол, соҳибмаърифат ва қонунмеҳвар ниёз дорад. Аз ин рӯ, таҷлили Рӯзи Президент бояд моро ба андешаи амиқ дар бораи масъулияти ҳар яки мо дар назди Ватан, миллат ва наслҳои оянда ҳидоят намояд.

Имрӯз Тоҷикистон ҳамчун давлати соҳибистиқлол дар роҳи таҳкими пояҳои давлатдорӣ ва густариши ҳамкориҳои байналмилалӣ қадам мегузорад. Нигоҳ доштани сулҳу ваҳдат, эҳтироми гуногунандешӣ, рушди илму маориф ва истифодаи самараноки имкониятҳои кишвар вазифаҳои муҳимми ҷомеа мебошанд. Танҳо бо ҳамбастагӣ, меҳнати созанда ва эҳтироми арзишҳои умумиинсонӣ метавон ба ҳадафҳои бузурги миллӣ расид.

Хулоса, 16 ноябр - Рӯзи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон на танҳо санаи тақвимӣ, балки фурсати гиромидошти таърихи навини давлатдорӣ, андеша дар бораи аҳаммияти сулҳу субот ва дарки масъулияти шаҳрвандӣ мебошад. Ин рӯз моро водор месозад, ки ба Истиқлоли давлатӣ ҳамчун арзиши олӣ арҷ гузорем, ваҳдати миллиро ҳифз намоем ва барои ободии Тоҷикистони азиз саҳми воқеӣ гузорем. Зеро ояндаи дурахшони кишвар аз меҳнат, дониш, худшиносӣ ва масъулияти ҳар як фарди ҷомеа вобаста аст.

Мамадёқубова Д. Д., ассистенти кафедраи акушерӣ ва гинекологии №2


16.11.2026

C:\inetpub\tajmedun\bitrix\modules\main\classes\mysql\main.php